Vanaf 1 januari 2027 verhogen wij onze tarieven. Het gaat om een stijging van 3,1% in verband met de inflatie.
De belangrijkste aanpassingen
Dit zijn de belangrijkste aanpassingen in onze tarieven voor 2027:
Voor de meeste tarieven geldt dus de inflatiecorrectie van 3,1%.
De tarieven voor het inschrijven van akten, hypotheekstukken en inzage in de Basisregistratie Kadaster stijgen extra met 2,7%. Dit is om economische schommelingen op de woningmarkt op te vangen.
Het tarief voor kabel- en leidinginformatie (KLIC) stijgt van € 10,50 naar € 11,50 per melding.
Het tarief voor een aanvraag in de Erfdienstbaarhedenviewer stijgt naar € 46,75.
Voor verklaringen van erfrecht die niet via KIK worden aangeleverd voeren we een tarief van € 31,90 in.
Tarieven zo laag mogelijk maar wel kostendekkend
Wij houden onze tarieven zo laag mogelijk. Maar we moeten wel onze eigen kosten kunnen dekken. Ook komend jaar stijgen onze kosten, bijvoorbeeld door inflatie. Onze tarieven volgen daarbij de algemene ontwikkeling van lonen en prijzen. De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening heeft onze tarieven voor 2027 goedgekeurd.
Meer informatie
Een compleet overzicht van de nieuwe tarieven downloadt u op de pagina Tarieven Kadaster 2027.
Wie kopen de meeste nieuwbouwwoningen: ouderen of jongeren? Welke nieuwbouwwoningen worden steeds groter en welke juist kleiner? Deze en nog meer feiten leest u in ons onderzoek naar de nieuwbouwmarkt.
Bijna tweederde van de bestaande woningen is in eigendom van een particulier. Bij nieuwbouwwoningen ligt dat aandeel ruim 10% lager.
Ongeveer 12% van de verkochte woningen is een nieuwbouwwoning. Dit aandeel verschilt wel per gemeente. We zien relatief veel nieuwbouw in Weesp, Waddinxveen, Blaricum, Zuidplas en Vijfheerenlanden. En er is juist weinig nieuwbouw in Krimpen aan de IJssel, Wassenaar, Baarn, Meerssen en Landgraaf.
Nieuwbouwkopers verhuizen binnen een kortere afstand. Driekwart woont op maximaal 8 kilometer afstand van de vorige woning.
Nieuwbouwkopers gaan doorgaans groter wonen. Vooral kopers die een woning van een woningcorporatie achterlaten, gaan gemiddeld 40 m2 groter wonen.
Er wordt steeds meer gebouwd buiten de bebouwde kom. Van 1 op de 5 woningen in 2012, naar 1 op de 3 in 2021.
Limburgse nieuwbouwwoningen hebben de grootste tuinen. In de Randstad staan de nieuwbouwwoningen met de kleinste tuinen. Daar krijgt u gemiddeld 100 m2 minder tuin dan in gemeenten met de grootste nieuwbouwtuinen.
Nieuwe corporatiewoningen worden steeds kleiner. Nieuwe eengezinswoningen in de koopsector zijn even groot gebleven, meergezinswoningen werden groter.
Kopers van 60 tot 70 jaar kopen de meeste nieuwbouwwoningen. 15% van de woningen die zij kopen is nieuwbouw. Ook kopers van 35 tot 40 jaar kopen veel nieuwbouw, namelijk 14%.
Niet elke leeftijdsgroep koopt een nieuwbouwwoning in de eigen gemeente. Vooral kopers onder de 40 jaar kopen minder vaak in de eigen gemeente dan kopers erboven.
Jongeren kopen vooral nieuwbouw rijwoningen. Ouderen met de pensioengerechtigde leeftijd kopen steeds vaker nieuwbouwappartementen.
Wilt u meer weten over dit onderzoek of de woningmarkt? Neem dan contact op met onze expert woningmarkt. Contactgegevens vindt u op de pagina expert woningmarkt.
Meer onderzoeken van het Kadaster over de woningmarkt vindt u op de pagina Onderzoeken.
Kijk voor meer informatie over nieuwbouwwoningen en de informatie die wij hierover bieden op de pagina Nieuwbouwwoningen.
Wilt u voortaan ieder kwartaal cijfers en inzichten over de woningmarkt ontvangen? Schrijf u dan in voor ons Kwartaalbericht woningmarkt via het aanmeldformulier.
Onderzoek naar koopmogelijkheden per inkomensgroep
Het onderzoek laat zien wat starters met verschillende inkomens sinds 2017 nog kunnen kopen met alleen een hypotheek. Voor het onderzoek zijn transactiedata van het Kadaster en de leennormen van het Nibud gebruikt.
Belangrijkste conclusies
Eenverdieners met een modaal inkomen (dat is het inkomen dat het meest voorkomt) maken nog nauwelijks kans op een koopwoning met alleen een hypotheek. In 2017 konden zij nog zo’n 20% van alle verkochte woningen kopen. In de eerste helft van 2022 was dat minder dan 5%.
Tweeverdieners met een modaal inkomen konden in 2017 ongeveer 54% van alle verkochte woningen kopen. In het eerste halfjaar van 2022 was dit nog maar 21%.
In 202 van de 352 gemeenten konden eenverdieners met een inkomen op de sociale huurgrens minder dan 5% van de woningen kopen. In 32 gemeenten was dit 0%. In 28 gemeenten konden zij meer dan 20% van de woningen kopen.
Tweeverdieners met een inkomen op de sociale huurgrens konden in 127 gemeenten minder dan 5% van de woningen kopen.
In veel gemeenten zijn de stedelijke wijken het meest betaalbaar en is het buitengebied duurder. Dit komt doordat in steden veel (kleine) appartementen en tussenwoningen staan. In buitengebied staan juist meer ruime, vrijstaande woningen.
Meer informatie
Dit onderzoeksrapport is geschreven door Lianne Hans en Marion Plegt.
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van en gepubliceerd bij Rooilijn. Dit is een platform over ruimtelijke ordening vanuit de Universiteit van Amsterdam.
Wilt u meer weten over dit onderzoek of de woningmarkt? Neem dan contact op met onze expert woningmarkt. Contactgegevens vindt u op de pagina expert woningmarkt.
Meer onderzoeken van het Kadaster over de woningmarkt vindt u op de pagina Onderzoeken.
Wilt u voortaan ieder kwartaal cijfers en inzichten over de woningmarkt ontvangen? Schrijf u dan in voor ons Kwartaalbericht woningmarkt via het aanmeldformulier.
De woningbouw van morgen: meer appartementen, meer jonge kopers
Er moeten jaarlijks 100.000 woningen gebouwd worden en de ruimte is beperkt. Maar wat, waar en voor wie gaan we eigenlijk bouwen de komende jaren? Wat zijn de verschillen per regio? Wij deden onderzoek naar de woningbouw van morgen.
Nieuwe trends in de woningbouw
In dit onderzoek kijken we naar woningen die nu gebouwd worden. En naar woningen die gebouwd zijn in de afgelopen 10 jaar. Door deze woningen te vergelijken, ziet u of nieuwbouw aansluit bij de woonwensen van woningzoekenden. En bij veranderingen in de bevolking.
Bekijk de toelichting van onderzoeker Lars Brugman
Hier komen er nieuwe woningen bij
Hier komen er nieuwe woningen bij
In heel Nederland wordt gebouwd, maar de meeste nieuwe woningen komen in en rond grote steden. En daar is ook vraag naar.
18% van de nieuwbouw in de afgelopen 5 jaar staat in de 4 grootste gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht (G4). In de komende jaren loopt dat op tot 27%.
In de Randstad en Noord-Brabant worden nu de meeste woningen gebouwd. In Noord-Brabant is dat vooral rond Eindhoven, Tilburg, Breda en Den Bosch.
Deze woningen worden gebouwd
Driekwart van alle woningen die gebouwd worden is een appartement, terwijl dat de afgelopen 5 jaar ongeveer de helft was en 5 tot 10 jaar geleden zelfs minder dan de helft. Ook als we alleen naar koopwoningen kijken, komen er steeds meer appartementen bij. Eerder was 17% een appartement, de komende jaren gaat dit naar 42%.
Maar uit het landelijke WoonOnderzoek Nederland (WoON) 2024 blijkt dat vooral woningzoekenden in de koopsector juist vaak liever een eengezinswoning met tuin hebben.
Er komen minder grote appartementen bij. Nog maar 13% is groter dan 90m2, 10 jaar geleden was dat nog 22%.
In de grotere steden neemt het aantal appartementen per gebouw toe. In de G4 gaat het om 38 woningen per complex. 10 jaar daarvoor waren dat er nog 15.
Er komen steeds meer kleinere eengezinswoningen bij. 22% is kleiner dan 100 m2 en 5 tot 10 jaar geleden was dat nog 9%.
Een opvallende afwijkende ontwikkeling is dat het perceel- en woonoppervlakte van eengezinskoopwoningen in de G4 juist duidelijk groter wordt. Nu is dat ongeveer 190 m2, maar 5 jaar geleden was dat nog minder dan 160 m2.
Wie koopt de woning van morgen?
Van woningen die nu gebouwd worden, is 37% gekocht door kopers jonger dan 35 jaar en 32% is gekocht door 55-plussers. Dit is een opvallende verandering. Kopers van 35 tot 55 jaar vormden namelijk jarenlang de grootste groep.
In de grotere steden neemt het aandeel appartementskopers jonger dan 35 jaar ook toe. Daarbuiten is dat andersom. Daar worden appartementen in verhouding vaak gekocht door 55-plussers.
Nieuwbouw wordt nog steeds vooral gekocht door kopers uit de buurt. Gemiddeld komt ongeveer 60% uit de eigen gemeente en 20% uit een aangrenzende gemeente.
Er zijn ook uitschieters: gemeenten waar meer dan 80% uit de eigen gemeente komt. In Bunschoten-Spakenburg is dat 83%. Opvallend is ook het verschil met 2 gemeenten ernaast. In Baarn komt 50% van de kopers uit de eigen gemeente en in Eemnes 54%.
Buiten de Randstad bouwen vooral Urk (91%), Peel en Maas (82%) en Enschede (81%) voor de eigen inwoners.
Er zijn ook plekken waar juist maar een klein deel van de kopers uit de eigen gemeente komt, zoals Zuidplas (30%) en Diemen (21%).
Over dit onderzoek
Dit onderzoek is geschreven door Hans Wisman en Lars Brugman. Zij zijn onderzoekers bij het Kadaster.
Uit een 1e controle blijkt dat het Kadaster geen PHP binnen de organisatie gebruikt. Op dit moment zijn er dan ook geen aanwijzingen dat websites of applicaties van het Kadaster hierdoor worden geraakt. Onze dienstverlening is gewoon beschikbaar.
Wereldwijd zijn 2 ernstige beveiligingsproblemen in PHP ontdekt. Dit is software die veel wordt gebruikt voor websites en webapplicaties.
Uit voorzorg voeren onze cybersecurityspecialisten aanvullende controles uit. We blijven de ontwikkelingen volgen en nemen waar nodig passende maatregelen.
Hypotheekmarkt 1e halfjaar 2026: steeds meer startersleningen
Hoeveel hypotheken werden afgesloten? Leenden mensen meer of minder in vergelijking met de koopsom? Hoe zit het met de startersleningen? In dit bericht leest u de laatste stand van zaken over de markt voor particuliere woninghypotheken.
De 5 belangrijkste conclusies
Er werden in het 1e halfjaar van 2026 bijna 217.000 nieuwe hypotheken afgesloten. Dat was 5% meer dan 1 jaar eerder.
De totale som voor al die hypotheken was 84,8 miljard euro. Dat was minder dan het record in het 2e halfjaar van 2025, maar 8% hoger dan in het 1e halfjaar van 2025.
De gemiddelde loan-to-value (LTV), het deel van de koopsom dat met een hypotheeklening wordt betaald, was 87,3%. Dat was iets lager dan 1 jaar geleden.
Er worden steeds meer startersleningen afgesloten. Bij 8,3% van alle woninghypotheken voor starters werd ook een starterslening afgesloten. In het 1e halfjaar van 2025 was dat nog 6,4%. In het 1e halfjaar van 2021 was het 3,2%.
De gemiddelde LTV van aankopen met een starterslening was in het 1e halfjaar van 2026 ongeveer 94%. Dat is hoger dan de gemiddelde LTV van alle starters. Die was 91,5%.
Bijna 5% meer hypotheken dan een jaar eerder
In het 1e halfjaar van 2026 werden bijna 217.000 hypotheken afgesloten.
Het aantal nieuwe hypotheken lag 5% hoger dan 1 jaar geleden. Maar wel 10% lager dan in het 2e halfjaar van 2025.
Alleen in de recordperiode van 2020 tot en met het 1e halfjaar van 2022 werden er in het 1e halfjaar meer hypotheken afgesloten. Door de lage hypotheekrente waren er toen veel oversluitingen.
De totale hypotheeksom, alle hypotheekbedragen opgeteld, was 84,8 miljard euro. Dat was 8% hoger dan 1 jaar geleden. In vergelijking met het 2e halfjaar van 2025 was de totale hypotheeksom 11% lager.
Van dit bedrag ging 74,5 miljard euro naar hypotheken voor de aankoop van een woning. Dat is 7% meer dan 1 jaar eerder en 11% minder dan een halfjaar eerder.
Voor over- en bijsluitingen was de totale hypotheeksom 10,3 miljard euro. Dat is een stijging van 15% vergeleken met 1 jaar eerder. En een stijging van 9% vergeleken met een halfjaar eerder.
In het 1e halfjaar van 2026 was het aandeel van hypotheken voor woningaankopen 88% van de totale hypotheeksom. Dat is vergelijkbaar met het vorige halfjaar. Tijdens de periode met veel oversluitingen door de lage hypotheekrente, in het 1e halfjaar van 2022, lag dit aandeel met 65% het laagst.
De hypotheeksom voor woningaankopen hangt samen met de gemiddelde woningprijs. Als de prijzen stijgen, moet er meer geleend worden. De hypotheeksom voor over- en bijsluitingen hangt vooral samen met de hypotheekrente. Hoe lager de rente, hoe gunstiger het is om over te sluiten en om bij te lenen voor bijvoorbeeld verbouwing en/of verduurzaming.
In het 1e halfjaar van 2026 werden bijna 183.000 hypotheken afgesloten voor de aankoop van een woning. Dat is 3,9% meer dan 1 jaar eerder en 10,8% minder dan in het 2e halfjaar van 2025.
Het aantal over- en bijsluitingen lag op ruim 34.000. Dat is 8% meer dan 1 jaar eerder en 6,2% minder dan in het 2e halfjaar van 2025.
Het aandeel over- en bijsluitingen in het totaal aantal hypotheken steeg naar bijna 16%. Dit is het hoogste percentage sinds het 1e halfjaar van 2023. Maar nog altijd veel lager dan de piek van 41% in het 1e halfjaar van 2022. Toen was de hypotheekrente erg laag.
Gemiddelde hypotheeksom voor woningaankoop stijgt minder snel
De gemiddelde hypotheeksom voor de aankoop van een woning was ruim € 517.000. Dat was 5,3% hoger dan 1 jaar eerder en 0,8% hoger dan in het 2e halfjaar van 2025.
De gemiddelde hypotheeksom hangt samen met de gemiddelde woningprijs. Beide stegen minder snel dan 1 jaar geleden.
Voor over- en bijsluitingen was de gemiddelde hypotheeksom bijna € 302.000. Dat was 6,5% hoger dan 1 jaar eerder, maar 3,3% lager dan in het 2e halfjaar van 2025.
De loan-to-value (LTV) geeft aan welk deel van de koopsom met een hypotheeklening wordt betaald.
De gemiddelde LTV in het 1e halfjaar van 2026 was 87,3%. 1 jaar eerder was dit 87,9% en in het 2e halfjaar van 2025 was dit 87,4%.
De gemiddelde LTV nam tussen het 1e halfjaar van 2019 en het 1e halfjaar van 2026 af van 92% naar 87,3%. De afname van de LTV was binnen het meest stedelijke gebied (G4: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) sterker dan buiten het stedelijke gebied (de gemeenten buiten de 45 grootste gemeenten):
De gemiddelde LTV in het meest stedelijke gebied was 88% in het 1e halfjaar van 2026. In het 1e halfjaar van 2019 was dit 89,8%.
De gemiddelde LTV buiten het stedelijk gebied was 86,1% in het 1e halfjaar van 2026. In het 1e halfjaar van 2019 was dit 92,3%.
Het aandeel koopstarters in het meest stedelijke gebied steeg vanaf 2023, doordat ze veel woningen kochten van investeerders. Hierdoor daalde de gemiddelde LTV daar minder hard dan buiten de stad. Starters moeten gemiddeld meer lenen dan doorstromers.
Bij energiezuinige woningen ligt de LTV lager dan gemiddeld. Voor woningen met energielabel A of hoger was de gemiddelde LTV in het 1e halfjaar van 2026 85,5%. Voor woningen met energielabel D of slechter was dit 89,1%. Bij deze woningen lenen kopers vaak extra voor verduurzaming.
Woningkopers van 65 jaar en ouder hebben gemiddeld een lagere LTV dan jongere woningkopers. Voor 65-plussers was de gemiddelde LTV in het 1e halfjaar van 2026 60,2%. Kopers tot 35 jaar hadden een gemiddelde LTV van 89,9%.
Hoe duurder de woning, hoe minder er relatief wordt geleend:
Woningen tot € 200.000: gemiddelde LTV 96,8%
Woningen tussen € 200.000 en € 250.000: gemiddelde LTV 92,5%
Woningen tussen € 250.000 en € 500.000: gemiddelde LTV 88,3%
Woningen tussen € 500.000 en € 1.000.000: gemiddelde LTV 84,1%
Met een starterslening kunnen starters makkelijker een 1e woning kopen. Een starterslening overbrugt het verschil tussen de maximale hypotheek (de '1e hypotheek') die een koper bij een bank kan afsluiten en de prijs van de 1e koopwoning. De starterslening wordt door gemeenten verstrekt via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten. Inmiddels bieden meer dan 300 van de 342 gemeenten een starterslening aan.
Van de nieuwe particuliere woninghypotheken waarbij de koper een starter was, werd in 8,3% van de gevallen ook een starterslening afgesloten. 1 jaar eerder was dat nog 6,4%. In het 1e halfjaar van 2021 was dat 3,2%.
De starterslening was vooral populair onder starters tot 25 jaar. Binnen die groep maakte in het 1e halfjaar van 2026 15,2% gebruik van een starterslening. Onder starters tussen 25 en 35 jaar was dat 8,6%.
De gemiddelde hoogte van zo’n starterslening was in het 1e halfjaar van 2026 ongeveer € 37.000. 1 jaar eerder was dat ongeveer € 35.700. In het 1e halfjaar van 2021 was dit ruim € 30.000.
De gemiddelde starterslening steeg niet zo sterk als de gemiddelde 1e hypotheek die daarbij hoort. Vergeleken met het totaalbedrag van de 1e hypotheek en de starterslening samen, daalde het aandeel van de starterslening van ongeveer 15% in het 1e halfjaar van 2021 naar minder dan 13% in het 1e halfjaar van 2026.
De gemiddelde LTV van aankopen van starters met een starterslening was in het 1e halfjaar van 2026 ongeveer 94%. Dat is hoger dan de gemiddelde LTV van alle starters. Die kwam afgelopen halfjaar uit op 91,5%.
De meest stedelijke gemeenten met relatief veel startersleningen waren:
Lelystad met 43%
Roosendaal met 28%
Hoorn met 26%
Helmond met 25,5%
Venlo met 25%
Minder stedelijke gemeenten met relatief veel startersleningen waren:
Loan-to-value (LTV): het deel van de koopsom dat met een hypotheeklening wordt betaald. Wij gebruiken de koopsom als benadering van de marktwaarde, omdat we geen taxatiewaardes hebben. Geldverstrekkers gebruiken meestal de taxatiewaarde. Bij woningen met slecht energielabel ligt de LTV vaak hoger, omdat kopers extra lenen voor verbouwing of verduurzaming.
Hypotheeksom: de hypotheeksom is het bedrag dat maximaal geleend mag worden binnen een hypotheek. Dit is het bedrag dat bij het Kadaster staat ingeschreven.
Hypotheek voor woningaankoop: hypotheken die zijn gerelateerd aan de aankoop van een woning. Omdat hier ook veel overbruggingshypotheken voor de tijdelijke financiering van de oude woning tussen zitten, komt het aantal hypotheken voor woningaankoop hoger uit dan het aantal woningtransacties.
Over- en bijsluitingen: hypotheken die niet samenhangen met een woningtransactie. Een oversluiting is het vernieuwen van een bestaande rente. Dat gebeurt vaak aan het eind van de looptijd van een bestaande hypotheek of als de rente (veel) lager is dan de rente op de bestaande hypotheek. Een bijsluiting is een verhoging van een bestaande hypotheek en wordt vaak gebruikt voor verbouwing of verduurzaming van de eigen woning.
Geldlening: het bedrag dat daadwerkelijk wordt geleend. In de periode 2019 tot en met 2024 was dit in ongeveer 38% van de gevallen gelijk aan het ingeschreven bedrag. In recente jaren ligt dit aandeel rond de 25%.
Starterslening: overbrugt het verschil tussen de maximale hypotheek en de prijs van de 1e koopwoning voor een starter. Het gaat hierbij om leningen die zijn afgesloten via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting.
Meer informatie
Wilt u meer over de woningmarkt weten, onderzoeken lezen of contact opnemen met onze expert woningmarkt? Bekijk dan de pagina Woningmarkt.
Hypotheekmarkt 2e halfjaar 2024: doorstromers leenden minder door overwaarde
Hoeveel hypotheken werden afgesloten? Lenen mensen meer of minder in vergelijking met de koopsom? En wat zijn de verschillen tussen doorstromers en koopstarters? In dit bericht leest u de laatste stand van zaken over de markt voor particuliere woninghypotheken.
De top 3 belangrijkste conclusies
Het aantal afgesloten hypotheken steeg in het 2e halfjaar van 2024 met 25% naar ruim 211.000. Er waren vooral meer hypotheken voor de aankoop van een woning. De toename van het aantal over- en bijsluitingen was beperkt.
De gemiddelde hypotheeksom voor de aankoop van een woning (€ 476.000) steeg naar het hoogste niveau sinds 2019. Datzelfde gold voor die van over- en bijsluitingen (€ 298.000).
Hogere woningprijzen leidden ertoe dat doorstromers de laatste jaren profiteerden van een forse overwaarde. Daardoor leenden ze minder. Hun geldlening als percentage van de koopsom (loan-to-value, LTV) nam sterk af: van 90,8% in het 1e halfjaar van 2019 naar 78,8% in het 2e halfjaar van 2024. De LTV van starters daalde slechts beperkt, van 94,2% naar 91,7%.
Aantal nieuwe hypotheken steeg sterk
In het 2e halfjaar van 2024 werden ruim 211.000 hypotheken afgesloten.
Het aantal nieuwe hypotheken lag daarmee bijna 25% hoger dan in het 1e halfjaar van 2024. En ruim 23% hoger dan in het 2e halfjaar van 2023.
In het 2e halfjaar van 2021 bereikte het aantal afgesloten hypotheken een hoogtepunt met ruim 263.000.
De totale hypotheeksom over het 2e halfjaar van 2024 kwam uit op € 79,4 miljard. Dit is ruim 20 miljard meer dan in het 1e halfjaar van 2024. Een toename van bijna 34%. Dit is het totaal van alle ingeschreven hypotheekbedragen.
De totale hypotheeksom kwam in de buurt van het piekniveau van het 2e halfjaar van 2021 en het 1e halfjaar van 2022.
De ontwikkeling van de hypotheeksom lijkt op die van het aantal afgesloten hypotheken. De totale hypotheeksom steeg echter wel sterker dan het aantal afgesloten hypotheken. Dat komt doordat ook de hoogte van de gemiddelde hypotheek toenam.
Vooral meer hypotheken afgesloten voor de aankoop van een woning
In het 2e halfjaar van 2024 werden bijna 183.000 nieuwe hypotheken afgesloten voor de aankoop van een woning. Dat is bijna 26% meer dan een halfjaar eerder.
Het aantal over- en bijsluitingen krabbelde iets op, van ongeveer 24.000 in het 1e halfjaar van 2024 naar ruim 28.000 in het 2e halfjaar van 2024.
Historisch gezien lag het aantal over- en bijsluitingen nog altijd erg laag.
Gemiddelde hypotheeksom voor over- en bijsluitingen steeg het sterkst
De gemiddelde hypotheeksom voor de aankoop van een woning steeg in het 2e halfjaar van 2024 naar € 476.000. Dat is ruim 6% hoger dan het halfjaar ervoor.
Voor een over- of bijsluiting was de gemiddelde hypotheeksom ruim € 298.000. Dat is bijna 17% hoger dan in het 1e halfjaar van 2024.
De gemiddelde hypotheeksom voor de aankoop van een woning steeg naar het hoogste niveau sinds 2019. Datzelfde gold voor over- en bijsluitingen.
De gemiddelde LTV daalde opnieuw na periode van stijging
De gemiddelde loan-to-value (LTV) daalde van 87,8% in het 1e halfjaar van 2024 naar 87% in het 2e halfjaar. Op de langere termijn is er sprake van een dalende trend: in het 1e halfjaar van 2019 was de gemiddelde LTV nog 92%. Loan-to-value is de geldlening als percentage van de koopsom.
Tussen het 2e halfjaar van 2022 en het 1e halfjaar van 2024 steeg de gemiddelde LTV. Dat kwam vermoedelijk deels doordat de gemiddelde woningprijs vanaf het 2e halfjaar van 2022 een jaar lang voorzichtig daalde. Doorstromers hadden daardoor minder overwaarde om mee te kunnen nemen naar een nieuwe woning. Ook de geleidelijke afschaffing van de jubelton voor starters kan een effect hebben gehad.
In het 2e halfjaar van 2024 nam de LTV weer af. De weer gestegen woningprijzen waren daarvoor waarschijnlijk een oorzaak.
De sterk gestegen woningprijzen leidden tot flink meer overwaarde voor woningbezitters: de waarde van hun huis steeg sterk, terwijl in veel gevallen de hypotheekschuld juist daalde. De overwaarde konden zij gebruiken om een nieuwe woning te betalen. Doorstromers profiteerden hiervan, koopstarters niet. Koopstarters hebben immers geen woning om te verkopen.
Doorstromers hoefden door het stijgen van hun overwaarde minder geld te lenen. Hun LTV daalde flink van 90,8% in het 1e halfjaar van 2019 tot 78,8% in het 2e halfjaar van 2024. Die van koopstarters daalde van 94,2% naar 91,7%.
Daarnaast mochten ouders vanaf januari 2023 hun kinderen geleidelijk steeds minder belastingvrij geld schenken (jubelton) voor de koop van hun woning. Sinds 1 januari 2024 is deze jubelton volledig afgeschaft. Daardoor moesten koopstarters in veel gevallen meer lenen. Hun LTV steeg van 89,7% in het 2e halfjaar van 2022 naar 92,5% in het 1e halfjaar van 2024.
Vooral de LTV van doorstromers buiten de G4 daalde sinds 2019 hard. In het 1e halfjaar van 2019 was de LTV van doorstromers buiten de G4 91,2%. Daarna daalde deze tot 78,7% in het 2e halfjaar van 2024. De LTV van doorstromers binnen de G4 daalde in die periode van 87,1% naar 79,7%.
De gemiddelde woningprijs die koopstarters betaalden ontwikkelde zich ongeveer hetzelfde als hun gemiddelde geldlening. Voor doorstromers was dat anders: de gemiddelde woningprijs die zij betaalden steeg met ongeveer 65%, terwijl hun gemiddelde geldlening maar met ongeveer 50% toenam. Kortom, doorstromers konden door meer overwaarde duurdere woningen kopen dan koopstarters.
Begrippenlijst
Loan-to-value (LTV): bij het vaststellen van de LTV gebruiken wij de koopsom als benadering van de marktwaarde. Dit komt doordat het Kadaster geen taxatiewaardes heeft. Geldverstrekkers gebruiken meestal de taxatiewaarde als benadering van de marktwaarde. Als verbouwingskosten worden meegefinancierd in de hypotheek, dan gaat de geldverstrekker uit van de taxatiewaarde na verbouwing. Die waarde ligt vaak hoger dan de koopsom. Dat verklaart het relatief grote aandeel hoge LTV's bij de aankoop van woningen met een energielabel F of G. Want daarbij is de kans groot dat er vaak een verbouwing of verduurzaming volgt op de aankoop.
Hypotheeksom: met de hypotheeksom bedoelen we het ingeschreven hypotheekbedrag, het bedrag dat maximaal geleend mag worden binnen de hypotheek.
Geldlening: met de geldlening bedoelen we het bedrag dat daadwerkelijk geleend wordt. Over de hele periode 2019-2024 is in ongeveer 37% van de gevallen waarvoor geldleninginformatie beschikbaar is de geldlening gelijk aan het ingeschreven bedrag. Recent ligt het aandeel rond de 25%.
Meer informatie
Dit Kadaster Halfjaarbericht hypotheekmarkt is geschreven door Frank Harleman en Joost Zuidberg.
Wilt u meer weten over dit onderzoek of de hypotheekmarkt? Neem dan contact op met de auteurs van het onderzoek via het contactformulier.
Meer onderzoeken van het Kadaster over de hypotheekmarkt vindt u op de pagina Onderzoeken.
Wij publiceren ook ieder kwartaal de belangrijkste cijfers en ontwikkelingen over de woningmarkt. Ga naar de pagina Kwartaalberichten woningmarkt.
Wilt u overzicht van al onze producten die te maken hebben met gegevens over vastgoed? Ga dan naar de pagina Vastgoedinformatie.
Iedere maand publiceren wij cijfers over onder andere woningverkopen in ons Vastgoeddashboard. In dit dashboard vindt u grafieken en tabellen voor heel Nederland en per provincie. Ga naar het Vastgoeddashboard.
Voor het bouwen van woningen, het maken van waterbergingen en natuurontwikkeling zoeken overheden naar geschikte plekken in het landelijk gebied. Ze kopen hiervoor landbouwgrond en veranderen deze naar nieuwe functies.
Maar hoeveel landbouwgrond hebben overheden? En waar in Nederland ligt deze grond? We onderzochten het samen met Wageningen Economic Research.
Eind 2023 bezitten overheden in Nederland samen in totaal ruim 190.000 hectare landbouwgrond. Dat is 11% van de totale oppervlakte aan landbouwgrond in Nederland.
Staatsbosbeheer heeft als overheidsorganisatie met 53.000 hectare de grootste oppervlakte aan landbouwgrond. Deze grond heeft primair een natuurfunctie, maar wordt voor een deel ook extensief agrarisch gebruikt.
De provincies bezitten samen een totale oppervlakte van ruim 21.000 hectare aan landbouwgrond.
In Flevoland is maar liefst 38% van alle landbouwgrond in eigendom van overheden. In Noord-Holland ligt dit percentage met 16% ook boven het landelijke gemiddelde van 11%.
In de provincies Limburg en Noord-Brabant bezitten gemeenten opvallend veel landbouwgrond. In Limburg bezitten gemeenten 53% en in Noord-Brabant 41% van alle landbouwgrond in overheidseigendom.
Duurzame landbouwinitiatieven dragen bij aan NPLG-doelen
Student Nienke Hellinga onderzocht hoe 31 agrarische initiatieven bijdragen aan duurzaamheidsdoelen van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Dit zijn initiatieven zoals Herenboeren of duurzame pacht. Ook laat ze zien dat een relatie bestaat tussen NPLG-doelen en de waarde van landbouwgrond.
Er bestaat geen algemene definitie van het begrip ‘landschapsgrond’. In de literatuur worden vaak de termen extensieve of natuurinclusieve landbouw gebruikt.
Het uitvoeren van NPLG-doelen op agrarische bedrijven vereist maatwerk tot op bedrijfsniveau.
Er zijn een aantal grote landelijke initiatieven waar meerdere agrarische bedrijven onder vallen. Deze groeien relatief snel. Toch is hun totale oppervlakte nog beperkt. Ongeveer 1.600 hectare.
Het uitbreiden van initiatieven is lastig. Dit heeft een aantal oorzaken. Er is weinig agrarische grond beschikbaar, agrarische grond is erg duur, grotere initiatieven zijn afhankelijk van investeerders en er kan sprake zijn van onderlinge concurrentie. Tot slot kunnen de eisen die deze initiatieven stellen de vrijheid van de deelnemende boeren beperken.
Extensiveringsmaatregelen hebben invloed op de waardering van agrarische grond. Bij extensiveren staan er bijvoorbeeld meer dieren op minder grond. Hierdoor kunnen dieren meer en langer buiten in de weide staan. De huidige waardering van agrarische grond staat extensivering in de weg.
Over dit onderzoek
Dit is een samenvatting van het stageonderzoek dat Nienke Hellinga bij het Kadaster heeft uitgevoerd. Zij is student Resilient Farming and Food Systems aan de Wageningen Universiteit. Zij onderzocht 31 agrarische initiatieven om te bepalen op welke manier ze bijdragen aan de NPLG-doelen. Ook laat ze zien dat een relatie bestaat tussen NPLG-doelen en de waarde van landbouwgrond.
Kwartaalbericht agrarische grondmarkt
Dit is het onderzoek bij het Kwartaalbericht agrarische grondmarkt van Wageningen UR en het Kadaster. Dit kwartaalbericht versturen wij elk kwartaal via e-mail.
Hypotheekmarkt 1e halfjaar 2024: meer lenen bij slecht energielabel
Hoeveel hypotheken werden afgesloten? Werd er meer of minder geleend ten opzichte van de koopsom? In dit bericht leest u de laatste stand van zaken over de hypotheekmarkt.
De top 3 belangrijkste conclusies
In het 1e halfjaar van 2024 bleef het aantal nieuw afgesloten hypotheken, de gemiddelde hypotheeksom en het aantal over- en bijsluitingen op hetzelfde niveau als in het halfjaar daarvoor.
Vergeleken met een jaar geleden werd er gemiddeld meer geleend ten opzichte van de koopsom. Dat was vooral zo bij hypotheken voor duurdere woningen boven de grens van de Nationale Hypotheekgarantie (NHG). De NHG grens is € 435.000 in 2024.
Het percentage van de lening in vergelijking met de koopsom (loan-to-value) was bij woningen met een slecht energielabel vaak meer dan 110%.
Aantal nieuwe hypotheken bleef gelijk
In het 1e halfjaar van 2024 werden bijna 170.000 hypotheken afgesloten.
Het aantal nieuwe hypotheken was vergelijkbaar met die in het halfjaar ervoor, op een daling van 1% na. In vergelijking met het 1e halfjaar in 2023 nam het wel toe met 12%.
Vergeleken met de periode 2020 tot 2022 was het aantal afgesloten hypotheken in het 1e halfjaar van 2024 nog altijd laag.
De totale hypotheeksom over het 1e halfjaar van 2024 kwam uit op € 59,4 miljard. Dit is vergelijkbaar met voorafgaande halfjaar. Het gaat hier om alle hypotheekbedragen bij elkaar opgeteld.
Vergeleken met een jaar eerder steeg de totale hypotheeksom met 22%. In vergelijking met 2021 en 2022 was er sprake van een daling.
De ontwikkeling van de hypotheeksom lijkt veel op die van het aantal afgesloten hypotheken.
Aantal over- en bijsluitingen bleef op een zeer laag niveau
Het aantal afgesloten hypotheken voor de aankoop van een woning was in het 1e halfjaar van 2024 ongeveer hetzelfde als het voorafgaande halfjaar, namelijk 146.000.
Het aantal over- en bijsluitingen was het laagst sinds het begin van onze metingen. Het waren er 24.000. Dat is 5% minder dan in het voorafgaande halfjaar.
De hypotheekrente was gemiddeld 4%. Dat is bijna 2 keer zo hoog als 2 jaar geleden. Door de hogere rente was vooral het oversluiten van hypotheken minder populair.
Gemiddelde hypotheeksom voor woningaankopen steeg licht
De gemiddelde hypotheeksom voor de aankoop van een woning steeg in het 1e halfjaar van 2024 naar € 449.000. Dat is 3,6% hoger dan in het voorafgaande halfjaar en 7,3% hoger dan een jaar geleden.
Voor een over- of bijsluiting kwam de gemiddelde hypotheeksom uit op € 256.000. Dat is maar iets lager dan in het voorafgaande halfjaar, maar bijna 17% hoger dan een jaar geleden.
De gemiddelde hypotheeksom voor de aankoop van een woning steeg net zoals de woningprijzen. De hypotheeksom voor over- en bijsluitingen daalde naar het gemiddelde niveau in de periode 2019-2024.
De gemiddelde loan-to-value (LTV) steeg naar 87,8%. In het voorafgaande halfjaar was dit nog 86,8%. Loan-to-value is hier de hoogte van de geldlening als percentage van de koopsom.
De laagst gemeten LTV sinds 2019 is 85,5%. Dit was vlak voor de daling van de gemiddelde woningprijs in 2023.
De gemiddelde LTV daalde tussen het 1e halfjaar 2019 en het 2e halfjaar van 2022 van 92% naar 85,5%. Daarna werd er weer steeds meer geleend ten opzichte van de koopsom.
De LTV voor het aankopen van duurdere woningen boven de NHG-grens kwam uit op 82,9%. Dit was 81,6% in het voorafgaande halfjaar. De NHG-grens in 2024 is € 435.000. Het was voor het eerst sinds 2020 dat de loan-to-value (LTV) voor deze hypotheken steeg.
Voor goedkopere woningen met een koopsom tot en met de NHG-grens was de gemiddelde LTV 90,2%. In het halfjaar daarvoor was dit 89,2%.
De gemiddelde LTV voor hypotheken met een koopsom tot en met de NHG-grens steeg al sinds het eerste halfjaar van 2023.
Meer geleend voor woningen met een slecht energielabel
Gemiddeld genomen hadden hypotheken voor de aankoop van een woning met een energielabel F of G in het eerste halfjaar van 2024 een LTV van 92,8%. Hypotheken voor duurzame woningen met energielabel A(++++) of B hadden een gemiddelde LTV van 85,9%.
Het valt op dat voor de aankoop van woningen met een slecht (F of G) of matig (D of E) energielabel veel vaker een hypotheek werd afgesloten met een LTV hoger dan 110%. Bijna 17% van de nieuwe hypotheken voor woningen met een slecht label had zo’n hoge LTV. Bij duurzame woningen (met label B of beter) was dat nog geen 2,5%.
Daarnaast nam het aantal hoge LTV’s toe voor hypotheken voor woningen met een slecht energielabel. In het eerste halfjaar van 2023 had nog minder dan 14% van de hypotheken een LTV van 110% of hoger.
Dit Kadaster Halfjaarbericht hypotheekmarkt is geschreven door Frank Harleman en Joost Zuidberg.
Bij het vaststellen van de loan-to-value (LTV) gebruiken wij de koopsom als benadering van de marktwaarde. Dit komt doordat het Kadaster geen taxatiewaardes heeft. Geldverstrekkers gebruiken meestal de taxatiewaarde als benadering van de marktwaarde. Als verbouwingskosten worden meegefinancierd in de hypotheek, dan gaat de geldverstrekker uit van de taxatiewaarde na verbouwing. Die waarde ligt vaak hoger dan de koopsom. Dat verklaart het relatief grote aandeel hoge LTV's bij de aankoop van woningen met een slecht energielabel F en G. Want daarbij is de kans groot dat er vaak een verbouwing of verduurzaming volgt op de aankoop.
Meer informatie
Wilt u meer weten over dit onderzoek of de woningmarkt? Neem dan contact op met onze expert woningmarkt. Contactgegevens vindt u op de pagina expert woningmarkt.
Meer onderzoeken van het Kadaster over de woningmarkt vindt u op de pagina Onderzoeken.
Wilt u overzicht van al onze producten die te maken hebben met gegevens over vastgoed? Ga dan naar Vastgoedinformatie.
Iedere maand publiceren wij cijfers over onder andere woningverkopen in ons Vastgoeddashboard. In dit dashboard vindt u grafieken en tabellen voor heel Nederland en per provincie. Ga naar het Vastgoeddashboard.
Wie aan het Kadaster denkt, ziet al snel kaarten, percelen en woningen voor zich. Maar wist u dat we ook schepen en luchtvaartuigen registreren? René Julicher werkt al 25 jaar als scheepsinspecteur. Hij kent dit bijzondere vak als geen ander.
Een werkdag vol afwisseling
“Eigenlijk wilde ik timmerman worden,” vertelt René. “Maar in deze baan werk ik ook met mijn handen en met mensen.” Zijn werkdag start meestal thuis, waar hij zijn route uitstippelt langs schepen die gecontroleerd moeten worden. De ene dag staat hij bij een luxe jacht van miljoenen euro’s, de andere dag bij een passagiersschip in aanbouw. “Die afwisseling levert altijd mooie verhalen op.”
Van registratie tot brandmerk
Een belangrijk onderdeel van zijn werk is het registreren van schepen. “Als een schip wordt ingeschreven, krijgen wij de opdracht om het te controleren en te brandmerken,” legt René uit. “Die term komt uit de tijd dat schepen nog van hout waren. Tegenwoordig werk ik met staal of aluminium. Ik sla of lijm het registratienummer in het schip. Het blijft handwerk. En elk schip is anders.”
Onmisbaar voor de scheepvaart
De registratie van schepen is belangrijk. Zonder officiële inschrijving en registratienummer kan een schip bijvoorbeeld geen hypotheek krijgen. Ook is registratie nodig om internationaal te mogen varen. “Vroeger kon dat ook met een Internationaal Certificaat voor Pleziervaartuigen,” vertelt René. “Maar dat is veranderd. Daardoor zien we dat de vraag naar officiële registratie bij het Kadaster flink is toegenomen.”
Ik kom op plekken waar weinig anderen komen. Dat maakt het werk nog steeds ontzettend leuk.
Werk over de grens
Het werk van René stopt niet bij de Nederlandse grenzen. Regelmatig reist hij naar het buitenland om Nederlandse schepen te registreren. “Dat maakt het werk soms intensief,” zegt hij. “Je bent altijd alert, omdat je in andere landen met andere regels en situaties te maken hebt.”
Klein maar fijn team
Hij maakt deel uit van een klein, hecht team van inspecteurs. “We kennen elkaar goed en schakelen snel. Klanten weten ons makkelijk te vinden en lopen soms gewoon binnen. We helpen hen dan met het hele proces, inclusief het papierwerk.”
Vrijheid en vakmanschap
Wat maakt dit werk na al die jaren nog steeds bijzonder? René hoeft niet lang na te denken: “De combinatie van vrijheid, werken met mijn handen en het contact met mensen. Geen dag is hetzelfde. En ik kom op plekken waar weinig anderen komen. Dat maakt het werk nog steeds ontzettend leuk.”
Meer informatie
Meer over de registratie van schepen leest u op de pagina Schepen.
Soms worden grote landbouwpercelen opgeknipt in kleinere percelen en verkocht aan particulieren. Wij onderzochten hoeveel van deze beleggingspercelen er sinds 2009 bij kwamen. En hoe vaak er woningen of bedrijven op worden gebouwd. Is deze manier van beleggen succesvol?
Sinds 2009 zijn er ongeveer 25.000 particuliere beleggingspercelen bijgekomen. Dat zijn er ongeveer 1.500 tot 2.000 per jaar.
De percelen zijn in handen van 7.000 particuliere eigenaren. Deze eigenaren komen vaak uit een andere regio dan waar zij een perceel kopen. Bijvoorbeeld, een koper in Almere woont zelf in Groningen.
De totale oppervlakte van alle beleggingspercelen is 2.000 hectare.
De percelen liggen verspreid over heel Nederland op ongeveer 700 locaties.
In 2023 heeft ongeveer de helft van alle gemeenten 1 of meerdere plekken met beleggingspercelen. Gemeenten die er uitspringen zijn Amsterdam, Terneuzen en Almere.
De meeste percelen liggen net buiten de bebouwde kom. Meer dan 30% ligt ver buiten mogelijke bouwlocaties en de bebouwde kom. Er zijn geen plannen om op die plekken te bouwen.
Sinds 2009 is op geen enkel beleggingsperceel een woning of bedrijf gebouwd.
Het aantal beleggingspercelen blijft waarschijnlijk toenemen. Beleggingspercelen worden nog steeds verkocht aan beleggers, maar die beleggers komen bijna niet meer van hun perceel af. In minder dan 1% van alle gevallen konden eigenaren hun percelen weer verkopen.
Hoe meer percelen, hoe kleiner de kans dat ruimtelijke plannen uitgevoerd kunnen worden. Denk aan de aanleg van windturbines of ondergrondse kabels. Het is lastig om afspraken te maken met al die eigenaren van een perceel die hopen op een succesvolle belegging.
Video
In deze video vertelt onderzoeker Matthieu Zuidema over de uitkomsten van het onderzoek.
Hypotheekmarkt 2e halfjaar 2023: kleine geldverstrekker in opkomst
De woningmarkt toonde enig herstel in het 2e halfjaar van 2023. Gemiddelde woningprijzen namen licht toe en de hypotheekrente steeg niet langer. Wat betekende dit voor het aantal afgesloten hypotheken? En hoe ontwikkelde het aandeel van kleine geldverstrekkers zich? Lees de 8 belangrijkste conclusies en download het Kadaster Halfjaarbericht Hypotheekmarkt van het 2e halfjaar van 2023.
De 8 belangrijkste feiten over de hypotheekmarkt in het 2e halfjaar van 2023
Het aantal afgesloten hypotheken steeg met 14% vergeleken met een halfjaar eerder. De stabiliserende hypotheekrente speelde daarbij een belangrijke rol.
Er werden 16% meer hypotheken afgesloten voor de aankoop van een woning dan een halfjaar eerder. Dit was de grootste stijging sinds 2020. Het aantal over- en bijsluitingen bleef laag.
De totale hypotheeksom bestaat uit alle hypotheekbedragen bij elkaar opgeteld. Deze was 21% hoger dan in het 1e halfjaar van 2023.
Er werd relatief meer geld geleend voor de aankoop van goedkopere woningen tot de grens van de Nationale Hypotheekgarantie (NHG) dan voor duurdere woningen. De NHG-grens was € 405.000 in 2023. De geldlening als percentage van de koopsom (loan-to-value) van woningen tot de NHG-grens nam toe tot 89,2%. Bij duurdere woningen nam de loan-to-value juist af tot 81,2%.
De loan-to-value voor alle hypotheken samen was gemiddeld 86,8%. Dat is zo goed als hetzelfde als het 1e halfjaar van 2023.
De loan-to-value van doorstromers nam af van 81,2% in het 1e halfjaar van 2023 tot 79,6% in het 2e halfjaar van 2023. De loan-to-value van andere typen kopers bleef ongeveer gelijk.
Het aandeel hypotheken dat werd verstrekt door kleine geldverstrekkers steeg in het 2e halfjaar van 2023. Onder kleine geldverstrekkers verstaan we particulieren (natuurlijke personen) en bedrijven (niet-natuurlijke personen) die maximaal 5 nog lopende hypotheken hebben verstrekt. Waarschijnlijk zochten kopers na het stijgen van de hypotheekrente steeds meer naar alternatieve financiers voor de traditionele banken en verzekeraars.
Kleine verstrekkers financierden weinig woningen voor particulieren: 2,5%. Daar staat tegenover dat zij in 2023 maar liefst meer dan 40% van alle met een hypotheek verkochte vakantiewoningen financierden.
Over het onderzoek
Dit rapport is geschreven door Frank Harleman en Joost Zuidberg, onderzoekers bij het Kadaster.
Meer informatie
Kijk voor meer informatie over de hypotheekmarkt en de informatie die wij hierover bieden op de pagina Hypotheekmarkt.
Wilt u meer weten over dit onderzoek of de woningmarkt? Neem dan contact op met onze expert woningmarkt. Contactgegevens vindt u op de pagina expert woningmarkt.
Andere onderzoeken
Meer onderzoeken van het Kadaster over de woningmarkt vindt u op de pagina Onderzoeken.
Zijn er nog voldoende betaalbare koopwoningen beschikbaar voor middeninkomens? Wat is het gevolg van het afnemende aanbod van particuliere huurwoningen voor middeninkomens? We onderzochten het.
Belangrijkste conclusies over betaalbare woningen voor middeninkomens
Investeerders verkopen sinds 2021 meer woningen dan ze kopen. Hierdoor neemt het woningaanbod in de particuliere huursector af. Dit komt onder meer door verschillende maatregelen die de overheid sinds 2021 heeft doorgevoerd.
Hoewel investeerders meer woningen verkopen, zijn die woningen voor veel lage- en middeninkomens toch niet bereikbaar vanwege de gestegen hypotheekrente.
Meer dan de helft van de huishoudens in een particuliere huurwoning wil verhuizen naar een koopwoning. Bron: WoonOnderzoek Nederland van de overheid (WoON).
Koopstarters krijgen iets meer kansen op de woningmarkt en kopen langzaamaan meer woningen. Dit komt door minder concurrentie van investeerders en doordat doorstromers vanwege de hogere hypotheekrente het kopen van een nieuwe woning uitstellen.
Tweeverdieners met een inkomen van € 60.000 (1,5 x modaal in 2023) konden in het 1e halfjaar van 2023 nog maar 20% van alle verkochte woningen kopen zonder eigen geld. 6 jaar eerder, in 2017, was dat nog 68%. Dit betekent dat de betaalbaarheid en bereikbaarheid van een koopwoning voor lagere- en middeninkomens met weinig startkapitaal, steeds verder onder druk komt te staan.
Een specifieke groep woningzoekers valt tussen wal en schip: zij verdienen te veel om een corporatiewoning te mogen huren, maar te weinig om een koopwoning te kunnen kopen.
Voor kopers met een inkomen op de sociale huurgrens en geen eigen geld is het koopwoningaanbod in meer dan de helft van alle gemeenten minder dan 5%. Alleen in het noorden van Friesland en Groningen, het oosten van Drenthe en het zuiden van Limburg en Zeeland is er nog écht kans van slagen voor kopers met een inkomen op de sociale huurgrens.
Dit onderzoeksrapport is geschreven door Lianne Hans, Marion Plegt & Paul de Vries van het Kadaster voor Discussiedagen Sociale Huisvesting van Platform31. Platform31 brengt partijen bij elkaar zodat men samen de maatschappelijke opgaven kan onderzoeken. Bekijk de papers van de discussiedagen op platform31.nl.
Wilt u meer weten over dit onderzoek of de woningmarkt? Neem dan contact op met onze expert woningmarkt. Contactgegevens vindt u op de pagina expert woningmarkt.
Meer onderzoeken van het Kadaster over de woningmarkt vindt u op de pagina Onderzoeken.
Wilt u voortaan ieder kwartaal cijfers en inzichten over de woningmarkt ontvangen? Schrijf u dan in voor ons Kwartaalbericht woningmarkt via het aanmeldformulier.
Voor het bouwen van woningen, het maken van waterbergingen en natuurontwikkeling zoeken overheden naar geschikte plekken in het landelijk gebied. Ze kopen hiervoor landbouwgrond en veranderen deze naar nieuwe functies. Maar hoeveel landbouwgrond hebben overheden? En waar in Nederland ligt deze grond?
We onderzochten het samen met Wageningen Economic Research.
De gemiddelde agrarische grondprijs in Nederland is in het 4e kwartaal van 2023 met 6,2% gestegen ten opzichte van het 3e kwartaal: van € 77.600 naar € 82.400 per ha (figuur 1). Over heel 2023 is de grondprijs uitgekomen op € 78.800 per ha, 7,4% hoger dan in 2022 (€ 73.400 per ha).
Prijzen van bouwland en grasland
De gemiddelde prijs van bouwland is in het 4e kwartaal van 2023 met 4,5% gestegen naar € 93.100 per ha (figuur 1). Over heel 2023 ligt de gemiddelde grondprijs van bouwland op € 90.900 per ha, 7,6% boven de prijs in 2022 (€ 84.500 per ha). De gemiddelde prijs van grasland is in het 4e kwartaal van 2023 met 2,2% toegenomen tot € 71.200 per ha (figuur 1). Over heel 2023 noteert grasland een gemiddelde prijs van € 69.400 per ha, 4,8% meer dan in 2022 (€ 66.200 per ha). De gemiddelde prijs van snijmaisland is in het 4e kwartaal van 2023 met € 80.300 per ha vrijwel gelijk aan de de prijs in het 3e kwartaal. De prijs van dit grondgebruik is niet afzonderlijk in figuur 1 opgenomen, maar is wel onderdeel van het totaalcijfer van landbouwgrond.
In het 4e kwartaal van 2023 is 10.200 ha landbouwgrond verhandeld, ruim 800 ha (7%) minder dan in hetzelfde kwartaal van 2022 (figuur 2). In heel 2023 is 27.400 ha grond verhandeld. Dat is 11% minder dan in 2022, toen 30.800 ha werd overgedragen De relatieve grondmobiliteit – het verhandeld areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – kwam in 2023 uit op 1,53%, tegen 1,71% in dezelfde periode het jaar daarvoor.
In kaart 1 zijn de provinciale agrarische grondprijzen in het meest recente kwartaal opgenomen. Figuren 3 tot en met 7 geven de ontwikkeling van de provinciale prijzen in de afgelopen 12 kwartalen weer. De kwartaalprijzen zijn berekend als het voortschrijdend gemiddelde over 4 kwartalen. De gemiddelde agrarische grondprijs loopt in het 4e kwartaal van 2023 uiteen van € 59.500 in Fryslân tot € 177.000 per ha in Flevoland (kaart 1). In de overige provincies ligt de grondprijs tussen € 69.500 (Groningen) en € 88.800 per ha (Noord-Brabant.
De landelijke agrarische grondprijs is in het 4e kwartaal van 2023 met ruim 6% gestegen (zie hiervoor), terwijl in de meeste provincies de grondprijs minder hard steeg, of afnam (zie hierna). De reden is dat de provinciale kwartaalprijzen zijn berekend als het voortschrijdende gemiddelde over 4 kwartalen, terwijl de landelijke kwartaalprijs de daadwerkelijke prijs van het kwartaal is. Het provinciale voortschrijdende gemiddelde ijlt daardoor iets na op de landelijke kwartaalprijs-ontwikkeling.
Grondprijsontwikkeling Groningen, Fryslân en Drenthe
In de provincie Fryslân is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 4e kwartaal van 2023 met 3% gestegen, terwijl die in Groningen en Drenthe nauwelijks is veranderd (figuur 3).
Grondprijsontwikkeling Overijssel, Flevoland en Gelderland
In de provincie Gelderland is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 4e kwartaal van 2023 met 9% gestegen. In Overijssel bleef de stijging beperkt tot 2% (figuur 4).
In de provincie Zuid-Holland is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 4e kwartaal van 2023 met 12% toegenomen. In Utrecht steeg de grondprijs met 5%, terwijl die in Noord-Holland gelijk bleef (figuur 6).
Grondprijsontwikkeling Zeeland, Noord-Brabant en Limburg
In de provincies Noord-Brabant en Limburg is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 4e kwartaal van 2023 met respectievelijk 4% en 5% gestegen. In Zeeland daalde de grondprijs met 3% (figuur 7).
Grondmobiliteit
De relatieve grondmobiliteit – het verhandelde areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – varieert in 2023 van 1,10% in Fryslân tot 2,06% in Limburg (figuur 8). In vergelijking met 2022 is de relatieve grondmobiliteit in 10 provincies afgenomen, met de grootste daling in Utrecht (-0,9 procentpunt) en Drenthe (-0,5 procentpunt). In Overijssel en Zuid-Holland is de grondmobiliteit iets toegenomen.
De agrarische grondprijs is de prijs van vrij beschikbare landbouwgrond gekocht door agrariërs. Aan de basis van de berekening van de grondprijs staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondprijs zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd:
koper heeft een landbouwbedrijf
grasland, bouwland, snijmais
soort overdracht is koop-verkoop
zakelijk recht is volle eigendom
geen opstallen
geen reguliere pachtovereenkomst of erfpacht
geen familierelatie
oppervlak perceel groter dan 0,25 ha
de koopsom is groter dan € 1,-
Verhandelde percelen met extreem hoge en lage prijzen zijn volgens een statistische methodiek uitgesloten.
De gepresenteerde grondprijzen in de gezamenlijke provincies kunnen afwijken van de gepresenteerde gemiddelde grondprijzen op landelijk niveau. De reden hiervan is dat de provinciale kwartaalprijzen worden berekend als het voortschrijdende gemiddelde over 4 kwartalen, terwijl de landelijke kwartaalprijs de daadwerkelijke gemiddelde prijs binnen 1 kwartaal is.
Agrarische grondmobiliteit
De agrarische grondmobiliteit – het verhandelde areaal landbouwgrond – geeft aan hoeveel agrarische grond is verhandeld op de vrije markt. Aan de basis van de berekening van de grondmobiliteit staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondmobiliteit zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd:
grasland, bouwland, snijmais, bollenland, boomkwekerij, fruitteelt en overig tuinland
soort overdracht is koop-verkoop en veilingen
zakelijk recht is volle eigendom
geen familierelatie
oppervlak perceel groter dan 0,25 hectare
de koopsom is groter dan € 1,-
Over het kwartaalbericht
Dit kwartaalbericht is een samenwerking van Wageningen Economic Research en het Kadaster.
Hebt u vragen of opmerkingen over het kwartaalbericht? Deze kunt u delen via dit formulier.
Wilt u direct op de hoogte gebracht worden van het nieuwste kwartaalbericht agrarische grondmarkt? Schrijf u dan in voor het kwartaalbericht per e-mail met het aanmeldformulier.
Betalen kopers minder voor woningen met overstromingsrisico?
Overstromingsschade aan een woning kan duur zijn om te herstellen. En ook het aanpassen van een woning om schade te voorkomen kost veel geld. Houden kopers hier rekening mee? Betalen zij inderdaad minder vanwege het risico? Wij onderzochten het. Lees de belangrijkste conclusies of download het volledige onderzoeksrapport.
Er zijn 8,1 miljoen woningen in Nederland. 5,5 miljoen daarvan zijn eengezinswoningen en appartementen op de begane grond.
39.000 grondgebonden woningen hebben een grote kans van 1 keer in de 10 jaar op een overstroming.
Woningen met een grote kans op overstroming staan vooral rondom de grote rivieren.
De meeste woningen met een grote overstromingskans zijn van particulieren: 78%. Woningcorporaties bezitten 12%, bedrijfsmatige investeerders 3% en particuliere investeerders 3%.
Woningen met overstromingsrisico worden niet vaker of minder vaak gekocht dan woningen zonder risico.
De prijzen van verkochte woningen met een grote kans op overstroming zijn niet lager dan woningen zonder overstromingsrisico.
Over het onderzoek
Dit rapport is geschreven door Lianne Hans, Marion Plegt, Joost Zuidberg, Paul de Vries en Frank Harleman, onderzoekers bij het Kadaster.
Voor dit onderzoek is data gebruikt van 2009 tot en met het 1e halfjaar van 2023.
Het onderzoek is geschreven in het kader van het WaU-project Wonen onder NAP. Werk aan Uitvoering (WaU) is een overheidsbreed programma ter verbetering van de publieke dienstverlening. De resultaten van WaU-onderzoeken worden gepresenteerd op de website Zicht op Nederland (ZoN).
Over het onderzoek is ook een artikel verschenen in de Real Estate Research Quarterly.
Meer informatie
Wilt u meer weten over dit onderzoek of de woningmarkt? Neem dan contact op met onze expert woningmarkt. Contactgegevens vindt u op de pagina expert woningmarkt.
Andere onderzoeken
Meer onderzoeken van het Kadaster over de woningmarkt vindt u op de pagina Onderzoeken.
Waar wonen particulieren die woningen verhuren zelf? Hoeveel woningen bezitten ze en waar verhuren ze die? We onderzochten het woningbezit van particulieren die maximaal 8 woningen bezitten naast de woning waarin zij zelf wonen. Lees de belangrijkste conclusies of download het onderzoek.
De belangrijkste conclusies over particuliere verhuurders
In Nederland is 4,4% van de woningen in handen van particulieren die maximaal 8 woningen bezitten om te verhuren. Het gaat hierbij om in totaal 355.000 huurwoningen.
Verhuurt een particulier 1 woning? Dan staat 33% van de verhuurde woningen in dezelfde buurt als waar zij wonen.
Dit percentage is lager bij particulieren die tussen de 2 en 8 woningen verhuren. Bij deze groep staat 14% van de verhuurde woningen in dezelfde buurt als waar zij wonen.
De gemeenten met de meeste verhuurde woningen zijn de 4 grote steden (G4): Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag.
De gemeenten met het grootste aandeel particuliere huurwoningen zijn juist niet de G4, maar vooral toeristische gemeenten en studentensteden.
De meeste particuliere verhuurders wonen in de G4.
Van de G4-verhuurders, staan de huurwoningen vooral in de eigen stad.
Als een particulier meerdere woningen verhuurt, staat degene die hij het langst in bezit heeft vaak het dichts bij zijn eigen woning.
Over het onderzoek
Dit onderzoek is geschreven door Jorian Lamberink en Paul de Vries, onderzoekers bij het Kadaster.
Meer informatie
Meer onderzoeken van het Kadaster over de woningmarkt vindt u op de pagina Woningmarkt.
Wilt u meer weten over dit onderzoek of de woningmarkt? Neem dan contact op met onze expert woningmarkt. Contactgegevens vindt u op de pagina expert woningmarkt
Wilt u het Kwartaalbericht woningmarkt voortaan per e-mail ontvangen? Schrijf u dan in via het aanmeldformulier.
In dit kwartaal onderzoeken we of de aankoop-motieven regionaal verschillen. We focussen daarbij op kopers in de segmenten:
beleggingen
wonen, werken en infrastructuur
Binnen deze segmenten schenken we extra aandacht aan beleggingspercelen en zonneparken. Er blijkt regionaal een behoorlijk verschil te zijn. In het zuiden en westen wordt meer landbouwgrond gekocht vanuit het segment wonen, werken en infrastructuur dan in de rest van Nederland
De gemiddelde agrarische grondprijs in Nederland is in het 3e kwartaal van 2023 uitgekomen op € 77.600 per ha (figuur 1). Dat is 5,4% hoger dan in het 2e kwartaal van 2023 (€ 73.600 per ha), en 5,7% boven de gemiddelde grondprijs over heel 2022 van € 73.400 per ha.
Prijzen van bouwland en grasland
De gemiddelde prijs van bouwland is in het 3e kwartaal van 2023 met 4,9% gestegen naar € 89.100 per ha (figuur 1). Dat is 5,4% boven de gemiddelde prijs in 2022 van € 84.500 per ha. De gemiddelde prijs van grasland is in het 3e kwartaal van 2023 met 2,5% toegenomen tot € 69.700 per ha (figuur 1). Dat is 5,3% meer dan de gemiddelde prijs van grasland in 2022 van € 66.200 per ha. De gemiddelde prijs van snijmaisland is in het 3e kwartaal van 2023 met 10,4% gestegen tot € 80.600 per ha. De prijs van dit grondgebruik is niet afzonderlijk in figuur 1 opgenomen, maar is wel onderdeel van het totaalcijfer van landbouwgrond.
In het 3e kwartaal van 2023 is 4.100 ha landbouwgrond verhandeld, bijna 900 ha (17%) minder dan in hetzelfde kwartaal van 2022 (figuur 2). Gemeten over de laatste 4 kwartalen (2022Q4 tot en met 2023Q3) is in totaal 28.200 ha grond in andere handen overgegaan. Dat is 1.200 ha (4%) minder dan in dezelfde periode een jaar eerder (2021Q4-2022Q3). De relatieve grondmobiliteit – het verhandeld areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – over de 4 laatste kwartalen bedroeg 1,57%, tegen 1,63% in dezelfde periode het jaar daarvoor.
In kaart 1 zijn de provinciale agrarische grondprijzen in het meest recente kwartaal opgenomen. Figuren 3 tot en met 7 geven de ontwikkeling van de provinciale prijzen in de afgelopen 12 kwartalen weer. Deze kwartaalprijzen zijn berekend als het voortschrijdend gemiddelde over 4 kwartalen. De gemiddelde agrarische grondprijs loopt in het 3e kwartaal van 2023 uiteen van € 58.000 in Fryslân tot € 163.900 per ha in Flevoland (kaart 1). In Noord-Holland en de 3 zuidelijke provincies ligt de grondprijs tussen € 80.000 en € 86.000 per ha, en in de overige 6 provincies tussen de € 70.000 en € 74.000 per ha.
De landelijke agrarische grondprijs is in het 3e kwartaal van 2023 met ruim 5% gestegen (zie hiervoor), terwijl in alle provincies de grondprijs minder hard steeg, of afnam (zie hierna). De reden is dat de provinciale kwartaalprijzen zijn berekend als het voortschrijdende gemiddelde over 4 kwartalen, terwijl de landelijke kwartaalprijs de daadwerkelijke prijs van het kwartaal is. Het provinciale voortschrijdende gemiddelde ijlt daardoor iets na op de landelijke kwartaalprijs-ontwikkeling.
Grondprijsontwikkeling Groningen, Fryslân en Drenthe
In de provincies Fryslân en Groningen is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 3e kwartaal van 2023 met respectievelijk 4% en 2% afgenomen, terwijl die in Drenthe gelijk is gebleven (figuur 3).
Grondprijsontwikkeling Overijssel, Flevoland en Gelderland
In de provincies Overijssel en Gelderland is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 3e kwartaal van 2023 met respectievelijk 1% en 2% gestegen (figuur 4).
In de provincie Utrecht is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 3e kwartaal van 2023 met 1% gestegen, terwijl in Noord-Holland en Zuid-Holland de grondprijs met 2% is gedaald (figuur 6).
Grondprijsontwikkeling Zeeland, Noord-Brabant en Limburg
In provincies Zeeland en Limburg is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 3e kwartaal van 2023 met 1% toegenomen, en in Noord-Brabant met 2% (figuur 7).
Grondmobiliteit
De relatieve grondmobiliteit – het verhandelde areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – varieert over de 4 laatste kwartalen (2022Q4-2023Q3) van 1,10% in Fryslân tot 1,99% in Flevoland (figuur 8). In vergelijking met een jaar eerder (2021Q4-2022Q3) is in 7 provincies de relatieve grondmobiliteit met 0,1% of meer afgenomen, met de grootste daling in Zuid-Holland en Noord-Holland met 0,3 procentpunt. In Zeeland en Flevoland is de grondmobiliteit met respectievelijk 0,4 en 1,1 procentpunt gestegen.
De agrarische grondprijs is de prijs van vrij beschikbare landbouwgrond gekocht door agrariërs. Aan de basis van de berekening van de grondprijs staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondprijs zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd:
koper heeft een landbouwbedrijf
grasland, bouwland, snijmais
soort overdracht is koop-verkoop
zakelijk recht is volle eigendom
geen opstallen
geen reguliere pachtovereenkomst of erfpacht
geen familierelatie
oppervlak perceel groter dan 0,25 ha
de koopsom is groter dan € 1,-
Verhandelde percelen met extreem hoge en lage prijzen zijn volgens een statistische methodiek uitgesloten.
De gepresenteerde grondprijzen in de gezamenlijke provincies kunnen afwijken van de gepresenteerde gemiddelde grondprijzen op landelijk niveau. De reden hiervan is dat de provinciale kwartaalprijzen worden berekend als het voortschrijdende gemiddelde over 4 kwartalen, terwijl de landelijke kwartaalprijs de daadwerkelijke gemiddelde prijs binnen 1 kwartaal is.
Agrarische grondmobiliteit
De agrarische grondmobiliteit – het verhandelde areaal landbouwgrond – geeft aan hoeveel agrarische grond is verhandeld op de vrije markt. Aan de basis van de berekening van de grondmobiliteit staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondmobiliteit zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd:
grasland, bouwland, snijmais, bollenland, boomkwekerij, fruitteelt en overig tuinland
soort overdracht is koop-verkoop en veilingen
zakelijk recht is volle eigendom
geen familierelatie
oppervlak perceel groter dan 0,25 hectare
de koopsom is groter dan € 1,-
Over het kwartaalbericht
Dit kwartaalbericht is een samenwerking van Wageningen Economic Research en het Kadaster.
Hebt u vragen of opmerkingen over het kwartaalbericht? Deze kunt u delen via dit formulier.
Wilt u direct op de hoogte gebracht worden van het nieuwste kwartaalbericht agrarische grondmarkt? Schrijf u dan in voor het kwartaalbericht per e-mail met het aanmeldformulier.
De vierkantemeterprijzen van woningen dalen licht, maar van een neerwaartse spiraal is nog geen sprake. En: de markt breekt eindelijk weer open voor starters. Dat blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van weekblad EW en het Kadaster, waarin we de vierkantemeterprijzen per wijk in kaart brachten.
5 belangrijke conclusies
De markt normaliseert: na een korte periode waarin de vierkantemeterprijzen daalden, lijkt de markt voorlopig te normaliseren. De vierkantemeterprijzen daalden in het 1e kwartaal van 2023 0,6% ten opzichte van 1 jaar eerder. Het sterkst daalden de prijzen in de 4 grote steden (-2,5%). In gemeenten buiten de 45 grootste steden stegen de prijzen zelfs nog met 1,1%.
Lokale verschillen: prijzen variëren sterk tussen wijken. Het Museumkwartier in Amsterdam was in 2022 met een vierkantemeterprijs van € 10.674 de duurste wijk in Nederland. Nieuweschans in de gemeente Oldambt met € 1.381 de goedkoopste.
In 6 wijken kwam de gemiddelde vierkante meterprijs in 2022 uit boven de € 10.000. Deze wijken vinden we allemaal terug in Amsterdam.
Starters slaan toe: kopers worden jonger, het aandeel starters wordt groter. Er zijn veel alleenstaande starters in grote steden.
Klein meer gewild: de verkoop van grote huizen neemt af ten opzichte van kleine. Oude én nieuwe appartementen zijn populairder.
Meer weten?
Bekijk alle resultaten van het onderzoek (met een betaald account) op ewmagazine.nl. Hier vindt u ook alle achtergrondartikelen en interactieve kaarten op gemeente- en wijkniveau.
Over het onderzoek
Voor huizenkopers, -verkopers en -bezitters zijn lokale huizenprijzen het meest interessant. Die zijn het best te vergelijken via de prijs per vierkante meter woonoppervlak. Daarom onderzoeken we samen met weekblad EW al sinds 2016 de vierkantemeterprijzen. Ieder jaar doen we uitgebreid onderzoek naar de transacties (woningverkopen) in alle Nederlandse wijken. Het gaat dus niet om WOZ-waarden of vraagprijzen, maar om echt betaalde bedragen.
Meer onderzoeken
Wilt u meer weten over dit onderzoek of de woningmarkt? Neem dan contact op met onderzoeker Martin Tillema via zijn contactpagina.
Meer onderzoeken van het Kadaster over de woningmarkt vindt u op de pagina Onderzoeken.
Wilt u voortaan ieder kwartaal cijfers en inzichten over de woningmarkt ontvangen? Schrijf u dan in voor ons Kwartaalbericht woningmarkt via het aanmeldformulier.
Thema: Invloed van Natura 2000-gebieden op de agrarische grondmarkt
Samen met Wageningen Economic Research onderzocht het Kadaster of de aanwezigheid van Natura 2000-gebieden de prijsontwikkeling van landbouwgrond beïnvloedt.
Agrarische grond binnen Natura 2000-gebieden lager in prijs
Het onderzoek laat zien dat de prijs van agrarische grond binnen de stikstof-gevoelige Natura 2000-gebieden bijna 30% lager ligt dan de prijs van grond die niet bij dergelijke Natura 2000-gebieden ligt. Ook de mobiliteit van agrarische grond binnen Natura 2000-gebieden ligt beduidend lager dan de mobiliteit van agrarische grond buiten de Natura 2000-gebieden.
Overigens ligt slechts 3% van de agrarische grond in Nederland binnen Natura 2000-gebieden. Agrarische grond binnen 2.500 meter van een stikstof-gevoelig Natura 2000-gebied is de afgelopen 10 jaar 4 à 5% lager geprijsd dan de grond buiten deze 2.500 meter. In de afgelopen jaren is hierin geen duidelijke toe- of afname vastgesteld.
Wilt u meer weten? Lees het volledige onderzoek in de themabijlage.
De gemiddelde agrarische grondprijs in Nederland is in het 1e kwartaal van 2023 uitgekomen op € 79.400 per ha (figuur 1). Dat is 3% hoger dan in het 4e kwartaal van 2022 (€ 77.100 per ha), en 8,2% boven de gemiddelde grondprijs over heel 2022 van € 73.400 per ha.
Prijzen van bouwland en grasland
De gemiddelde prijs van bouwland steeg in het 1e kwartaal van 2023 met 3,7% naar € 92.200 per ha (figuur 1). Dat is 9,1% boven de gemiddelde prijs over heel 2022 van € 84.500 per ha. De gemiddelde prijs van grasland is in het 1e kwartaal van 2023 met 0,6% gedaald tot € 68.800 per ha (figuur 1). Dat is 3,9% meer dan de gemiddelde prijs van grasland over heel 2022 van € 66.200 per ha. De gemiddelde prijs van snijmaisland is in het 1e kwartaal van 2023 met 3,9% gestegen tot € 77.500 per ha. De prijs van dit grondgebruik is niet afzonderlijk in figuur 1 opgenomen, maar is wel onderdeel van het totaalcijfer van landbouwgrond.
In het 1e kwartaal van 2023 is 6.300 ha landbouwgrond verhandeld (figuur 2). Bijna 1.600 ha (20%) minder dan in hetzelfde kwartaal van 2022. Gemeten over de laatste 4 kwartalen (2022Q2 tot en met 2023Q1) is in totaal 29.300 ha grond in andere handen overgegaan. Dat is 2.000 ha (6%) minder dan in dezelfde periode een jaar eerder (2021Q2-2022Q1).
De relatieve grondmobiliteit – het verhandeld areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – over de 4 laatste kwartalen bedroeg 1,63%, tegen 1,74% in dezelfde periode het jaar daarvoor.
In kaart 1 zijn de provinciale agrarische grondprijzen in het meest recente kwartaal opgenomen. Figuren 3 tot en met 7 geven de ontwikkeling van de prijzen in de afgelopen 12 kwartalen weer. De prijzen zijn berekend als het voortschrijdend gemiddelde over 4 kwartalen.
De gemiddelde agrarische grondprijs loopt in het 1e kwartaal van 2023 uiteen van € 57.700 in Fryslân tot € 160.600 per ha in Flevoland (kaart 1). In de overige provincies varieert de grondprijs in het 1e kwartaal van 2023 tussen € 67.300 (Groningen) en € 87.500 per ha (Zeeland).
In de provincies Drenthe en Fryslân is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 1e kwartaal van 2023 met 1% à 2% toegenomen, terwijl die in Groningen met 5% is gedaald (figuur 3).
Grondprijsontwikkeling Overijssel, Flevoland en Gelderland
In de provincies Gelderland en Overijssel is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 1e kwartaal van 2023 met respectievelijk 3% en 4% gestegen (figuur 4).
In de provincies Zuid-Holland en Utrecht is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 1e kwartaal van 2023 met 3% à 4% gestegen, terwijl in Noord-Holland de grondprijs met 2% is gedaald (figuur 6).
Grondprijsontwikkeling Zeeland, Noord-Brabant en Limburg
In de provincies Limburg, Noord-Brabant en Zeeland is de gemiddelde agrarische grondprijs in het 1e kwartaal van 2023 met 2% à 3% gestegen (figuur 7).
Grondmobiliteit
De relatieve grondmobiliteit – het verhandelde areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – over de 4 laatste kwartalen (2022Q2-2023Q1) varieert van 1,17% in Overijssel tot 2,23% in Limburg (figuur 8). In vergelijking met een jaar eerder (2021Q2-2022Q1) is in 7 provincies de relatieve grondmobiliteit in meer of mindere mate afgenomen: van 0,1 procentpunt in Gelderland tot 0,3 procentpunt in Noord-Brabant, Overijssel en Zuid-Holland. In 5 provincies is de relatieve grondmobiliteit gestegen, van 0,1 procentpunt in Groningen en Zeeland tot 0,4 procentpunt in Utrecht.
De agrarische grondprijs is de prijs van vrij beschikbare landbouwgrond gekocht door agrariërs. Aan de basis van de berekening van de grondprijs staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondprijs zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd:
koper heeft een landbouwbedrijf
grasland, bouwland, snijmais
soort overdracht is koop-verkoop
zakelijk recht is volle eigendom
geen opstallen
geen reguliere pachtovereenkomst of erfpacht
geen familierelatie
oppervlak perceel groter dan 0,25 ha
de koopsom is groter dan € 1,-
Verhandelde percelen met extreem hoge en lage prijzen zijn volgens een statistische methodiek uitgesloten.
Agrarische grondmobiliteit
De agrarische grondmobiliteit – het verhandelde areaal landbouwgrond – geeft aan hoeveel agrarische grond is verhandeld op de vrije markt. Aan de basis van de berekening van de grondmobiliteit staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondmobiliteit zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd:
grasland, bouwland, snijmais, bollenland, boomkwekerij, fruitteelt en overig tuinland
soort overdracht is koop-verkoop
zakelijk recht is volle eigendom
geen familierelatie
oppervlak perceel groter dan 0,25 hectare
de koopsom is groter dan € 1,-
Over het kwartaalbericht
Dit kwartaalbericht is een samenwerking van Wageningen Economic Research en het Kadaster.
Hebt u vragen of opmerkingen over het kwartaalbericht? Deze kunt u delen via dit formulier.
Wilt u direct op de hoogte gebracht worden van het nieuwste kwartaalbericht agrarische grondmarkt? Schrijf u dan in voor het kwartaalbericht per e-mail met het aanmeldformulier.