Geschiedenis van het Kadaster

Een overzicht van de historie van het Kadaster

Al meer dan 185 jaar Kadaster

Het Kadaster is opgericht in 1832 en bestaat dus al meer dan 185 jaar. In al die jaren is er veel veranderd. Het Kadaster begon met landmeten onder invloed van Napoleon en groeide uit tot het zelfstandig bestuursorgaan dat het nu is. 

Geschiedenis van de topografie

Sinds 1815 verzamelt en ontsluit de Nederlandse overheid geografische informatie. Dat is informatie over bijvoorbeeld de ligging van wegen, water, bebouwing en landbouwgrond.

Geschiedenis van de ruilverkaveling

Begin vorige eeuw was eigendom in de land- en tuinbouw sterk versnipperd. Na het succes van de eerste grondruil in 1916 op Ameland, kwam in 1924 de eerste ruilverkavelingswet tot stand.

Meetpunten uit het verleden in beeld

In 1885 startte het Kadaster met de Rijksdriehoeksmeting (RD). Voor deze meting zijn stenen gebruikt met daarin ‘RD’ gegraveerd. Nabij ons kantoor in Apeldoorn staan 4 van deze stenen.

Het Kadaster in de Tweede Wereldoorlog

De oorlogsjaren hadden ook voor het Kadaster grote gevolgen, bijvoorbeeld door verwoesting, razzia's, honger, ingevorderde fietsen en gebrek aan kolen en papier. Hoe verging het het Kadaster?

Vraag en antwoord

In 1810 wordt Nederland ingelijfd bij Frankrijk, met als gevolg dat de grondbelasting wordt ingevoerd. Voor die belasting wordt gestart met opmeten, schatten en tenaamstelling van grondeigendom. Daarmee begint de opbouw van het Kadaster. 

Sinds 1832 bestaat het Kadaster officieel. 6 jaar later worden het Kadaster en de hypotheekbewaring (openbare registers) samengevoegd. 

Al vrij snel na de invoering van het Kadaster blijkt dat de kwaliteit van de kadastrale kaarten niet goed is en dat de kaarten van gemeenten niet op elkaar aansluiten. Vanaf 1885 wordt daarom een landelijk Rijksdriehoeksnet opgebouwd. Dit is nodig om de kwaliteit van het kaartmateriaal te verbeteren en op peil te houden. 

Wilt u meer lezen over de geschiedenis van het Kadaster? Bekijk dan het overzicht op de pagina Mijlpalen in de geschiedenis.

De naam Kadaster komt van het Franse ‘Cadastre’ en het Latijnse ‘Catastrum’. Die laatste term zou kunnen komen van het Byzantijns-Griekse ‘Katastichon’. Dat betekent lijst, en is afgeleid van ‘Kata’(van boven naar beneden) en ‘Stichos’ (rij, gelid). Een andere verklaring is dat het afstamt van het Latijnse ‘Capistratum’. Dat is een Romeinse belasting gebaseerd op het bezit van onroerend goed. 

Veel schatten uit de Kadastergeschiedenis zijn bewaard gebleven in ons museum. Momenteel is het niet mogelijk om ons museum te bezoeken vanwege de coronamaatregelen. Een lijst van de complete inventaris van het Kadaster Bedrijfsmuseum kunt u wel gratis aanvragen. 

Wilt u de inventarislijst aanvragen of hebt u een andere vraag? Vult u dan het contactformulier in.

U kunt het Kadaster Bedrijfsmuseum op afspraak bezoeken. Het bezoekadres is Mr. E.N. van Kleffenstraat 8, 6842 CV Arnhem.

Wilt u meer informatie of een afspraak maken? Vult u dan het contactformulier in.

Hebt u een vraag waarop u het antwoord niet kon vinden? Neem dan contact op met de klantenservice op telefoonnummer 088 - 183 22 00. Onze medewerkers zijn u op werkdagen van 9.00 tot 17.00 uur graag van dienst. Of stel uw vraag direct via het contactformulier.