Kwartaalbericht Agrarische grondmarkt

2018 - 4e kwartaal

Het Kwartaalbericht Agrarische grondmarkt is opgemaakt door
Wageningen Economic Research en het Kadaster.

Landelijk overzicht

De gemiddelde agrarische grondprijs in Nederland is in het vierde kwartaal van 2017 uitgekomen op 61.200 euro per ha. Dat is lager dan in het derde kwartaal, maar 6% boven de prijs in de eerste helft van 2017 (figuur 1). De sterke toename van de prijs in het derde kwartaal had te maken met een relatief groot areaal bouwland in de IJsselmeerpolders dat tegen een vrij hoge prijs is overgedragen. Over heel 2017 ligt de gemiddelde landelijke grondprijs op 59.500 euro per ha, bijna 3% hoger dan in 2016 (57.900 euro per ha).

De prijs van bouwland is gestegen van 62.000 euro in de eerste helft van 2017 tot 65.500 euro per ha in het vierde kwartaal van 2017 (figuur 1). De prijspiek in het derde kwartaal is veroorzaakt door de bouwlandtransacties in de IJsselmeerpolders. Over heel 2017 bedraagt de prijs van bouwland 65.500 euro per ha, vrijwel gelijk aan die in 2016.

De prijs van grasland is in het vierde kwartaal van 2017 met 4% omhooggegaan (ten opzichte van het derde kwartaal) tot 57.900 euro per ha (figuur 1). Over heel 2017 noteert grasland een gemiddelde prijs van 55.500 euro, tegen 52.800 euro per ha in 2016: een plus van 5%.

Prijs (euro/ha) onverpacht gras- en bouwland en totaal (gras-, bouw- én maïsland samen), 2015Q1 -2017Q4 (per kwartaal)

Figuur 1

Prijs (euro/ha) onverpacht gras- en bouwland en totaal (gras-, bouw- én maïsland samen), 2015Q1 -2017Q4 (per kwartaal)
Bron: Kadaster/RVO.nl/Wageningen Economic Research.

 

In het vierde kwartaal van 2017 is 12% minder grond verhandeld dan in hetzelfde kwartaal het jaar daarvoor, respectievelijk 10.500 ha en 11.900 (figuur 2). Door het seizoenpatroon - waarbij de handel in het derde kwartaal op een laag pitje staat - is een vergelijking met het voorgaande kwartaal niet zinvol. In heel 2017 is 34.300 ha grond in andere handen overgegaan, wat overeenkomt met de mobiliteit in 2016. De relatieve grondmobiliteit – het verhandeld areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – bedraagt in 2017 (en 2016) 1,9%.

Grondmobiliteit (ha) onverpachte agrarische grond in Nederland, 2015Q1-2017Q4 (per kwartaal) Bron: Kadaster/RVO.nl/Wageningen Economic Research.

Figuur 2

Grondmobiliteit (ha) onverpachte agrarische grond in Nederland, 2015Q1-2017Q4 (per kwartaal)Bron: Kadaster/RVO.nl/Wageningen Economic Research.

Overzicht Landsdelen

Aan de hand van vier landsdelen wordt een indruk gegeven van de regionale verscheidenheid in de agrarische grondmarkt. Deze landsdelen zijn opgebouwd uit de 14 groepen van landbouwgebieden (zie verantwoording). Landsdeel Zuid kent meestal de hoogste gemiddelde grondprijzen (zie figuur 3), vanaf 2012 gemiddeld 16% boven het Nederlandse gemiddelde. Landbouwgrond in landsdeel Noord is het laagst geprijsd, gemiddeld 17% onder het landelijk niveau (van 2012 tot nu).

Agrarische grondprijs (euro/ha) en mobiliteit (ha) per landsdeel vergeleken met het totale areaal cultuurgrond, 4e kwartaal 2017 Bron: Kadaster/RVO.nl/Wageningen Economic Research.

Kaart 1

Agrarische grondprijs (euro/ha) en mobiliteit (ha) per landsdeel vergeleken met het totale areaal cultuurgrond, 4e kwartaal 2017 Bron: Kadaster/RVO.nl/Wageningen Economic Research.

Landsdeel Noord

De gemiddelde agrarische grondprijs in landsdeel Noord is in het vierde kwartaal van 2017 fors gestegen (20%), van 47.600 euro in het derde kwartaal tot 57.200 euro per ha (kaart 1 en figuur 3). Over heel 2017 komt de gemiddelde prijs uit op 52.200 euro, tegen 48.800 euro in 2016, een plus van 7%.

In 2017 is in landsdeel Noord 9.100 ha landbouwgrond verhandeld (figuur 2). Dat is een fractie meer dan het jaar daarvoor. De relatieve grondmobiliteit – het verhandeld areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – bedraagt op jaarbasis 1,6%.

Landsdeel Oost

In landsdeel Oost ligt de gemiddelde agrarische grondprijs in het vierde kwartaal van 2017 met 59.900 euro per ha weer op het niveau van de eerste helft van 2017 (kaart 1 en figuur 3). De prijspiek in het derde kwartaal is veroorzaakt door de hiervoor genoemde transacties in de IJsselmeerpolders. Over het gehele jaar 2017 komt de grondprijs in Oost uit op 61.800 euro per ha, iets boven het niveau van 2016.

In 2017 is in landsdeel Oost 10.400 ha grond verhandeld (figuur 2), vrijwel evenveel als in 2016. De relatieve grondmobiliteit – het verhandeld areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond – beloopt in 2017 (en 2016) 1,9%.

Agrarische grondprijs (euro/ha) en mobiliteit (ha) per landsdeel vergeleken met het totale areaal cultuurgrond, 4e kwartaal 2017 Bron: Kadaster/RVO.nl/Wageningen Economic Research.

Figuur 3

Prijs (euro/ha) onverpacht agrarische grond (gras-, bouw- en maïsland samen) naar landsdeel 2015Q1-2017Q4 (per kwartaal Bron: Kadaster/RVO.nl/Wageningen Economic Research.

Landsdeel West

In landsdeel West is de gemiddelde agrarische grondprijs in het vierde kwartaal van 2017 lichtjes (bijna 2%) opgelopen tot 61.600 euro per ha (kaart 1 en figuur 3). Het jaargemiddelde voor 2017 bedraagt 58.500 euro, tegen 55.700 euro per ha in 2016, een stijging van 5%.

De grondmobiliteit in landsdeel West is licht gedaald: van 5.100 ha in 2016 tot 4.900 in 2017 (figuur 2). De relatieve grondmobiliteit - de verhouding tussen de verhandelde landbouwgrond en het totaal areaal landbouwgrond – is zowel in 2016 als in 2017 2,3%.

Landsdeel Zuid

In landsdeel Zuid is de gemiddelde agrarische grondprijs in het vierde kwartaal van 2017 uitgekomen op 66.900 euro per ha, vrijwel gelijk aan het niveau van de eerste helft van 2017 (kaart 1 en figuur 3). Over heel 2017 ligt de gemiddelde grondprijs op 66.500 euro per ha, en is daarmee gelijk aan 2016.

Het verhandeld areaal landbouwgrond is in landsdeel Zuid ietsje afgenomen: van 10.300 ha in 2016 tot 10.000 in 2017 (figuur 2). De relatieve grondmobiliteit - de verhouding tussen de verhandelde landbouwgrond en het totaal areaal landbouwgrond – is zowel in 2016 als in 2017 2,1%.

Verantwoording

Agrarische grondprijs

De agrarische grondprijs is de prijs van vrij beschikbare landbouwgrond gekocht door agrariërs. Aan de basis van de berekening van de grondprijs staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondprijs zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd:

  • koper heeft een landbouwbedrijf
  • grasland, bouwland, snijmaïs
  • soort overdracht is koop-verkoop
  • zakelijk recht is volle eigendom
  • geen opstallen
  • geen reguliere pachtovereenkomst of erfpacht
  • geen familierelatie
  • oppervlak perceel groter dan 0,25 ha
     
  • de koopsom is groter dan 1 euro

Verhandelde percelen met extreem hoge en lage prijzen zijn volgens een statistische methodiek uitgesloten.

Agrarische grondmobiliteit

De agrarische grondmobiliteit – het verhandelde areaal landbouwgrond – geeft aan hoeveel agrarische grond is verhandeld op de vrije markt. Aan de basis van de berekening van de grondmobiliteit staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondmobiliteit zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken zijn geselecteerd:

  • grasland, bouwland, snijmaïs, bollenland, boomkwekerij, fruitteelt en overig tuinland
  • soort overdracht is koop-verkoop
  • zakelijk recht is volle eigendom
  • geen familierelatie
  • oppervlak perceel groter dan 0,25 ha
     
  • de koopsom is groter dan 1 euro

Landsdelen

De vier landsdelen in kaart 1 en figuur 3 zijn opgebouwd uit de veertien groepen van landbouwgebieden:

  • Landsdeel Noord: Bouwhoek en Hogeland, Veenkoloniën en Oldambt en Noordelijk Weidegebied
  • Landsdeel Oost: Oostelijk Veehouderijgebied, Centraal Veehouderijgebied, IJsselmeerpolders en Rivierengebied
  • Landsdeel West: Westelijk Holland, Waterland en Droogmakerijen, Hollands/Utrechts Weidegebied
  • Landsdeel Zuid: Zuidwestelijk Akkerbouwgebied, Zuidwest-Brabant, Zuidelijk Veehouderijgebied en Zuid-Limburg

Contact

Wageningen Economic Research
Persvoorlichting
Yvonne Fernhout

T

(070) 3358338

E

yvonne.fernhout@wur.nl

www.wur.nl/economic-research

https://server1.dm-s.nl/images/templates/kadaster/spacer28.gif

https://server1.dm-s.nl/images/user/241/e285af439a1c0dcae5e8bc17138a6818.jpg


Kadaster
Woordvoerder
Jolanda Bouwens

T

(088) 183 32 94

E

communicatie@kadaster.nl

www.kadaster.nl

https://server1.dm-s.nl/images/templates/kadaster/spacer28.gif

https://server1.dm-s.nl/images/templates/kadaster/kadaster.jpg