Grondpuzzel op Goeree-Overflakkee: voor wat hoort wat

Complexe puzzel

“Wij zijn agrariërs in een gebied waar de overheid steeds weer plannen heeft”, zegt Wim van Leeuwen uit Stellendam. Hij drukt zich diplomatiek uit, want de vergaande plannen van Delta Natuur hebben in de afgelopen 10 jaar veel ongerustheid en ongenoegen veroorzaakt bij de boeren in het gebied. Na enkele jaren van afwachten kreeg de natuurontwikkeling twee jaar geleden opeens een nieuwe impuls. Dat kwam door een uitkering van maar liefst € 13,5 miljoen voor natuurontwikkeling in het gebied uit het Droomfonds van de Postcodeloterij. En ondertussen had de provincie Zuid-Holland Goeree-Overflakkee ook aangewezen als gebied voor het opwekken van windenergie. Een complexe puzzel!

Package deal

Twee dingen hebben gediend als smeerolie voor het oplossen van de gebiedsvraagstukken: 230 hectare grond van de provincie (voorheen van het Bureau Beheer Landbouwgronden) en de bereidheid tot geven en nemen bij de betrokkenen.
Van Leeuwen: “Voor boeren is het aantrekkelijk om windmolens op hun land te plaatsen. En wij zitten op een A-locatie voor windenergie,  ver van de dorpskernen. Zo kon het een package deal worden: wij gunnen de natuur ruimte als wij windmolens mogen plaatsen en extra landbouwgrond kunnen aankopen.” Ook van andere zijden was er sprake van een package deal. Natuurmonumenten kon alleen grond voor de natuurlocatie van de provincie kopen als zij zouden instemmen met windturbines langs de rand van het gebied. Ook voor de boeren gold:  alleen wie  een windturbine plaatst mag provinciegrond kopen.

Met elkaar

De energieke wethouder Daan Markwat van de gemeente Goeree-Overflakkee was een spilfiguur: “Het was mij duidelijk hoe belangrijk het was dat alle partijen met elkaar om tafel zouden gaan. In plaats van ieder voor zich moesten we hier samen een optimaal resultaat zien te bereiken.” De inbreng van het Kadaster in het grondruilproces was voor hem waardevol. “Zij hebben kennis van zaken, spreken de taal van de agrariërs en zijn oplossingsgericht bezig.”

Vertrouwen

Geert Meeuwissen (Kadaster) blikt terug: “Vanuit onze onafhankelijke positie hebben we met alle partijen contact gezocht en hun vertrouwen gewonnen. We hebben veel gepraat met de betrokken organisaties, maar juist ook met de individuele boeren. Die zijn zeer zakelijk, maar ook sterk geworteld in een hechte, traditionele eilandgemeenschap. Verrassend snel ontstond er wederzijds vertrouwen – essentieel voor dit soort integrale gebiedsopgaven. We zijn nu twee jaar bezig geweest en er is veel bereikt. Grond was de sleutel voor de voortgang! De boeren hebben bij elkaar 167 hectare grond van de provincie kunnen kopen voor bedrijfsvergroting en voor het plaatsen van windturbines. Zij hebben zelf onderling bepaald wie welke grond ging kopen. En daarnaast hebben zij afspraken gemaakt voor het bouwen van de windturbines. De provincie en de gemeente realiseren zo hun windenergie-opgave. Het waterschap legt een zoetwaterkanaal aan om verzilting van het agrarische gebied te voorkomen. Dit zal in 2017 klaar zijn. Natuurmonumenten heeft 70 hectare grond kunnen aankopen om natuurgebied aan te leggen; de inrichting ervan is gestart.”

Gebiedsinrichting anno 2016

Wat maakt dat het werkt? Erken elkaars belangen, gun de ander iets zonder het eigen belang weg te geven, zoek waar de ruimte zit. In dit geval zat de ruimte in het geld voor natuur, in de beschikbaarheid van grond én in de wil om er samen uit te komen. Kavelruil was de legpuzzel met percelen die het plaatje compleet maakte. Dit is gebiedsinrichting anno 2016, 100 jaar na de eerste ruilverkaveling.

Lees meer

Dit jaar is het 100 jaar geleden dat het Kadaster zijn eerste taak kreeg in de landinrichting. Wij staan daar dit jaar op verschillende manieren bij stil. Lees onder meer onderstaande artikelen.

Verkavelen: goed voor boer, natuur en treinmachinisten
Gronden ruilen is niet alleen goed voor natuur, recreatie en economie. Het voorkomt ook hartverzakkingen bij machinisten: geen plotseling overstekende tractoren meer. Verkavelaar en treinreiziger Ernst Peter Oosterbroek vertelt.

Geen woorden maar daden na bombardement Rotterdam 1940
Na het bombardement kreeg Rotterdam-centrum een geheel vernieuwd stratenplan. De bouwgronden werden via ruil verdeeld en toegewezen.

Henk Haan: van boerenzoon tot verkavel-expert
Henk Haan was de afgelopen 50 jaar belangenbehartiger en commissievoorzitter bij vele Overijsselse grondruilprojecten.

Hoe herverkavelen boeren hielp na de Watersnoodramp
De kracht van herverkaveling toonde zich op belangrijke momenten. Zoals na de watersnoodramp van 1 februari 1953.

Eerste ruilverkaveling in 1916 op Ameland
100 jaar geleden bestond de landbouwgrond op Ameland uit onhandig kleine stukjes. Grondruil loste de problemen op. En verdubbelde de productiviteit.

Een halve loopbaan in één ruilverkaveling
Meer dan de helft van je loopbaan aan één project werken, dat overkwam twee oud-Kadaster-medewerkers uit Zuid-Holland. Saai? Allerminst...