Overijssel stimuleert stedelijke kavelruil

01 February 2017

Hoe kunnen we stedelijke kavelruil succesvol toepassen bij het terugdringen van leegstand in onze binnensteden? En wat is dan onze rol?

Dat waren de vragen waarmee de provincie Overijssel aanklopte bij het Kadaster en waarmee we samen aan de slag gingen.

Leegstand in binnenstad aanpakken

Na pilots in Nijverdal en Steenwijkerland gaat Overijssel stedelijke kavelruil bij meer gemeenten stimuleren. Hiermee kan leegstand in binnensteden worden aangepakt. Voor de 2 pilots vroeg de provincie het Kadaster een expertgroep samen te stellen.

Guido Kuijer, Kadaster: “Met deze expertgroep, met Wouter van Zandbrink als voorzitter, hebben we gekeken hoe we op basis van de pilotuitkomsten stedelijke kavelruil als instrument kunnen inzetten.”

Vitale binnensteden

De expertgroep adviseerde de provincie om de regierol bij dit soort binnenstedelijke gebiedsopgaven bij de gemeente neer te leggen en de gemeente hierin te ondersteunen. Ook heeft het Kadaster de provincie geholpen met het formuleren van effectief beleid voor de ontwikkeling van vitale centra en het tegengaan van leegstand in Overijssel. De provincie investeert via haar programma ‘De Stadsbeweging’ in kennisontwikkeling en kennisdeling, in het verbinden van partijen en met gerichte financiële impulsen in stedelijke projecten. Doel is dat partijen gaan samenwerken en tot creatieve ideeën en initiatieven komen voor meer vitale binnensteden. Waaronder stedelijke kavelruil.

Urgentie en draagvlak

Eén van de belangrijkste zaken bij stedelijke kavelruil is het bewust maken van de urgentie en het creëren van draagvlak. Kuijer: “Stedelijke kavelruil is het op vrijwillige basis ruilen van onroerende zaken in het stedelijke gebied. Zonder urgentie en draagvlak bij de betrokkenen ben je nergens. Zowel de gemeente als de eigenaren moeten het belang inzien. Soms blijven eigenaren in de weerstand zitten uit angst hun pand te verliezen. Vastgoeddata kunnen dan juist een toekomst voorspellen van leeglopende straten, met alle gevolgen van dien.” André Gijsendorffer van de provincie Overijssel ziet dat de meeste gemeenten gelukkig wel open staan voor deze spiegeling.

 

Pilot in Steenwijkerland

Bij de pilot in de gemeente Steenwijkerland bleek dat het grootste probleem de toename van leegstand was, die bovendien langdurig aanhield. Kuijer zag iets moois gebeuren: “Vertegenwoordigers van eigenaren, ondernemers en bewoners stelden samen een visie op voor de binnenstad. De horeca moest versterkt worden en de concentratie van winkels nog compacter. Een werkgroep ging daar vervolgens mee aan de slag, om te bezien of deze visie met stedelijke kavelruil vorm kon krijgen. Het herverkavelingsscenario is goed ontvangen. De gemeente voert dit plan nu uit.”

Pilot in Nijverdal

Vele jaren liep de provinciale weg N35 door het centrum van Nijverdal. In de herfst van 2016 is deze naar het noorden verplaatst. Het doorgaande verkeer is sterk afgenomen. Dit heeft gevolgen voor het winkelbestand langs de weg en daarmee voor de leefbaarheid van het centrum. Verschillende belanghebbenden, onder wie winkeliers, zijn samen aan de slag gegaan met het bedenken van ideeën en plannen voor de herinrichting. Eén van de uitgangspunten voor de toekomst is het creëren van een compact kernwinkelgebied. Onder meer door het verplaatsen van individuele winkels in aanloopstraten naar het centrum. Stedelijke kavelruil zal hierbij een van de instrumenten zijn.

Stimuleringsprogramma stedelijke kavelruil

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu en het Kadaster zijn recent samen een landelijk stimuleringsprogramma stedelijke kavelruil gestart. Dit programma richt zich op het bekend maken van het instrument. Er worden middelen ontwikkeld die iedereen die zelf met gebiedsontwikkeling aan de slag wil, kan gebruiken. Door het ondersteunen van pilotprojecten wordt kennis en ervaring opgedaan met stedelijke kavelruil. Vanuit het stimuleringsprogramma worden de resultaten van de pilotprojecten en andere initiatieven gedeeld en beschikbaar gemaakt.

Meer informatie over het stimuleringsprogramma op de website van IenM 

Actief gemeenten stimuleren

De komende tijd gaat de provincie Overijssel actief gemeenten benaderen om stedelijke kavelruil in te zetten. Gijsendorffer: “Als Overijssel proberen we aan de voorkant te zitten. Dat is onze werkwijze en bestuursstijl, aan de voorkant kun je nog invloed uitoefenen op het proces en op de samenwerking. Want de overheden en de marktpartijen hebben elkaar nodig.”

Terzake

Dit artikel verscheen ook in Kadastermagazine Terzake van februari 2017. Meer artikelen lezen? Ga naar de pagina Terzake.