Van ‘te goeder trouw’ naar rechtszekerheid in Mozambique

De weg van het vliegveld naar de hoofdstad is een economische graadmeter voor een land. Voor mijn werk reis ik regelmatig naar Mozambique. In de hoofdstad Maputo zie je dat dit land best een economische injectie kan gebruiken. Het vliegveld bevindt zich in een wirwar van hutjes aan zandpaden. Ruim 54 % van de bevolking leeft er onder de armoedegrens. Om de economie te laten groeien, is niet alleen een financiële injectie nodig. Ook landrechten zijn belangrijk voor de economische ontwikkeling van een land. Gelukkig erkent de Mozambikaanse overheid dit.

Te goeder trouw

In Mozambique is de manier waarop land bewoond en gebruikt wordt, niet goed vastgelegd. De relatie met grond is vaak gebaseerd op gebruik en bewoning ‘te goeder trouw’. Langdurig gebruik van land betekent erkenning van je rechten op die grond door de sociale omgeving.

De regering wil gebruik en bewoning ‘te goeder trouw’ vastleggen in de landadministratie, met meerdere doelen. De verantwoordelijkheid voor de grond ligt na registratie niet meer bij de overheid. Daarnaast zorgt de versterkte relatie tussen de rechthebbende en de grond voor duurzaam gebruik.

Fit for purpose

De vraag waar ik mij mee bezighoud, is hoe er een basale, kadastrale registratie te realiseren is die op korte termijn maximale rechtszekerheid biedt, tegen lage kosten. Vanuit Kadaster International breng ik onze ‘Fit for purpose’ visie onder de aandacht. Deze visie gaat uit van een snelle en efficiënte werkwijze. Moderne methoden worden gebruikt om gegevens in te winnen waarbij ook de bevolking sterk wordt betrokken. Daarnaast gaan we uit van een gegevenskwaliteit die past bij het gestelde doel. De techniek zorgt ervoor dat de verzamelde gegevens gedeeld en gecombineerd kunnen worden met gegevens van andere instanties. Door zo te werken verlagen we de kosten drastisch. Het vastleggen van een perceel op de ‘klassieke manier’ kost tussen de 300 en 500 dollar. De nieuwe methode brengt dit bedrag terug tot ongeveer 50 dollar. Misschien nog minder.

Mogelijke oplossing

Na diverse gesprekken met vertegenwoordigers van de overheid en de lokale bevolking is er een mogelijke oplossing ontstaan. Over drie jaar vindt er een volkstelling plaats. Door tijdens de volkstelling de locatiegegevens van een gezin (de coördinaten van de voordeur) vast te leggen en hun grondgebruik kort te beschrijven, is er voldoende informatie beschikbaar voor een basale registratie van landrechten.
Ik ben benieuwd hoe het verder gaat. Als er een akkoord komt, kan er binnen één jaar na de volkstelling voor iedereen in Mozambique van basisvorm van rechtszekerheid zijn.

De zingende dames uit XiaXia

Ik maakte een filmpje in het dorpje XiaXia. We worden welkom geheten door de inwoners. Het is een soort ‘feniksdorpje’, gebouwd aan de rand van de stad. Hier komen traditie en moderne tijd samen. Traditie door de bouw (hutjes) en het dorpsleven. Moderne tijd doordat de hutjes gebouwd zijn op vooraf, vastgelegde perceeltjes (landadministratie). De huidige bewoners moesten even aan het idee wennen maar vinden het prima geregeld. Dat biedt perspectief voor de toekomst.

Bekijk het filmpje op YouTube.