|
Rijksdriehoeksmeting (RD)
Onze
omgeving verandert voortdurend. Er worden huizen gebouwd, wegen aangelegd en
gronden opnieuw verkaveld. Hiervoor zijn kaarten nodig waarop de betreffende
gebieden nauwkeurig zijn afgebeeld. Deze kaarten worden gemaakt door landmeters
en cartografen. Zij maken daarbij gebruik van vaste punten waarvan de ligging
heel nauwkeurig bekend is in een coördinatenstelsel, het stelsel van de
Rijksdriehoeksmeting. Aan de hand van deze zgn. RD-punten is de precieze ligging
van objecten vast te stellen en in de kaart te brengen.
 |
 |
Het coördinatenstelsel van de
RD
In Nederland kan de ligging van een vast punt worden aangegeven
door middel van RD-coördinaten. Dit zijn de afstanden tot twee coördinaatassen.
Eén as loopt van noord naar zuid (de y-as), de ander van oost naar west (de
x-as). Vroeger sneden deze assen elkaar in Amersfoort, maar om praktische
redenen zijn ze zodanig verschoven dat alle coördinaten positief zijn en in één
kwadrant liggen. Dit zijn coördinaten in het coördinatenstelsel van de
Rijksdriehoeksmeting, afgekort RD-stelsel. Het Kadaster is ondermeer belast met
het instandhouden van dit RD-stelsel.
|
|
Het Europese coördinaten systeem
ETRS89
In Europa werd in 1989 met de European REference Frame
(EUREF) GPS campagne de basis gelegd voor een Europees, driedimensionaal
coördinaten systeem met de naam European Terrestrial Reference System 1989
(ETRS89). In Nederland zijn de ruim 400 punten van het GPS-kernnet bekend in
ETRS89 (vanaf oktober 2000). De AGRS -stations vormen, samen met andere
permanente stations in Europa, de meest nauwkeurige realisatie van het
ETRS89.
Het ETRS89 is in Europa een zeer nauwkeurig, overkoepelend
coördinatenstelsel waarmee coördinaten tussen de verschillende nationale
stelsels met elkaar in verband kunnen worden gebracht.
ETRS89 is nagenoeg
gelijk aan het World Geodetic System 1984 (WGS84), dat gebruikt wordt voor het
GPS.
Lees meer over de coördinaatsystemen.
Coördinatentransformaties
Een
coördinatentransformatie is een omzetting van coördinaten van het ene naar het
andere stelsel. De kwaliteit van de getransformeerde coördinaten kan nooit beter
zijn dan die van de oorspronkelijke coördinaten. De kwaliteit van de
resulterende coördinaten is afhankelijk van de gebruikte formules en
transformatieparameters. Voor transformatie tussen het RD-stelsel en ETRS89 en
vice versa met een nauwkeurigheid van beter dan 25 cm is de procedure
RDNAPTRANSTM een vereiste. Deze en andere coördinatentransformaties worden
uitvoerig beschreven in hoofdstuk 7 van 'Het stelsel van de RD en het ETRS89'
gebruik en definities. Dit document is te downloaden als PDF-document (1,44
Mb).
|
|
Coördinatenstelsels Caribische
eilanden
De zes Caribische eilanden van het Koninkrijk der
Nederlanden hebben elk een eigen lokaal coördinatenstelsel, dat gedefinieerd is
als een transversale mercatorprojectie vanaf de Internationale ellipsoïde (ook
bekend als ellipsoïde van Hayford). Transformeren van en naar de lokale stelsels
is mogelijk via PCTrans. De parameters die daarvoor in gebruik zijn, worden
gegeven in een parameterbestand, dat hieronder te downloaden is.
Let op: voor alle eilanden zijn verschillende alternatieve parametersets in
omloop.  Tranformatieparameters
Caraïbisch Gebied Koninkrijk der Nederlanden - Brochure Hydrigrafische
Dienst | 1 februari 2011 | 1 pagina, 23 KB
|
|
RDNAPTRANS™
RDNAPTRANS™ is de officiële en
nauwkeurige transformatie tussen het stelsel van de Rijksdriehoeksmeting (RD) en
het normaal Amsterdams peil (NAP) enerzijds en het European Terrestrial
Reference System 1989 (ETRS89) anderzijds. De parameters van deze transformatie
zijn vrij beschikbaar voor softwareontwikkelaars en andere belangstellenden.
Naar verwachting begin 2009 presenteren Kadaster en Rijkswaterstaat DID een
nieuwe versie met de naam RDNAPTRANS™2008 als opvolger van RDNAPTRANS™2004. Deze
aanpassing is nodig door de ongeveer 1 cm gewijzigde ETRS89-coördinaten van de
AGRS.NL-referentiestations, de basis van ETRS89 in Nederland. Deze wijziging van
ETRS89 is het gevolg van een gewijzigde rekenmethode met een andere modellering
van de beweging van de Europese aardschol. Door de transformatie bij te stellen
blijven de RD-coördinaten en NAP-hoogten verkregen uit ETRS89, met name door
GPS-metingen, ongewijzigd. Een verschil met voorgaande versies is dat het
geldigheidsgebied voor de transformatie tussen RD en ETRS89 op de Noordzee wordt
uitgebreid tot de Nederlandse Exclusieve Economische Zone (EEZ).
De bij ons geregistreerde ontvangers van de vorige versie - RDNAPTRANS2004 –
ontvangen automatisch de nieuwe versie. De lijst met deze ontvangers is echter
inmiddels naar verwachting niet meer up-to-date. Wilt u RDNAPTRANS™2008
ontvangen gelieve dan een mail te sturen naar rd@kadaster.nl met de naam van uw organisatie
en als onderwerp RDNAPTRANS?2008. Het door u gebruikte e-mail adres is
vervolgens het correspondentieadres.
Voor verdere informatie over RDNAPTRANS™2008 kunt u contact opnemen via rd@kadaster.nl.
RD-punten
In Nederland
zijn circa 5600 punten waarvan de coördinaten door de Rijksdriehoeksmeting
nauwkeurig bepaald zijn. Meestal worden deze coördinaatpunten - bekend als
RD-punten - gemarkeerd door torenspitsen of bronzen bouten die zijn ingemetseld
in muren van gebouwen. Zijn er geen gebouwen of andere bouwwerken - zoals
bijvoorbeeld viaducten - in de buurt dan wordt gebruik gemaakt van speciaal
hiervoor ingegraven betonnen zuilen die RD-stenen worden genoemd.
Tegenwoordig kennen we ook de zgn. GPS-kernnetpunten. Dit zijn feitelijk
bijzondere RD-punten bestemd voor specifieke GPS -toepassingen. Boven deze
zogenaamde kernnetpunten kan men een driepoot opstellen met een GPS-antenne en
daaraan gekoppeld een GPS-ontvanger. Tevens zijn deze kernnetpunten zodanig
gekozen dat er geen obstakels in de omgeving zijn die de ontvangst van
satellietsignalen verhinderen.
|
|
Instandhouding van
RD-punten
Voor het instandhouden van het stelsel van RD-punten
verricht het Kadaster periodiek metingen om de gemarkeerde punten te
controleren. Als een punt, bijvoorbeeld door verzakking, is verstoord bepaalt
het Kadaster de coördinaten van dat punt opnieuw. Vroeger was onderlinge
zichtbaarheid over relatief grote afstanden een voorwaarde om de RD-punten te
kunnen bepalen. Men deed dit met hoekmeetinstrumenten en afstandmeters. Voor
metingen met zulke instrumenten moesten de punten onderling zichtbaar zijn.
Daarom zijn voor veel RD-punten kerktorens of andere hoge gebouwen gekozen.
Tegenwoordig worden de metingen uitgevoerd door gebruik te maken van een
Amerikaans systeem met satellieten: GPS oftewel Global Positioning System.
GPS-metingen kunnen overal plaatsvinden waar een vrij zicht op de hemel is.
|
|
GPS
De laatste jaren worden
nieuwe RD-punten opgemeten, en oude vaak gecontroleerd, met behulp van
satellieten. Het Kadaster maakt daarbij gebruik van het Amerikaanse
satellietsysteem GPS (Global Positioning System). Aan de hand van de signalen
die deze satellieten - op ongeveer 20.000 km hoogte om de aarde cirkelend -
uitzenden kan de plaats van de ontvanger op aarde worden berekend. De
Rijksdriehoeksmeting heeft een net van circa 415 in RD bekende punten met
NAP-hoogtes op een afstand van 10 - 15 Km, ingericht die geschikt zijn voor
GPS-metingen: de zgn. GPS-kernnetpunten. Het voordeel van deze zogenoemde
GPS-kernnetpunten is dat deze onderling niet meer zichtbaar hoeven te zijn. Wel
moeten de satellietsignalen goed ontvangen kunnen worden en hebben zij daarvoor
een vrije hemel nodig. Daarom worden deze kernnetpunten vaak op bijvoorbeeld
viaducten gekozen. Deze zijn stabiel, bieden een vrije hemel en zijn bovendien
goed per auto bereikbaar. Van deze GPS-kernnetpunten worden ook de coördinaten
in ETRS89 gegeven.
|
