Keniaanse sloppengemeenschap vindt houvast in landrechtmodel

Het Kadaster werkt met UN Habitat aan de erkenning van informele landrechten: rechten waar iedereen in de praktijk van uitgaat, maar die niet zijn geregistreerd of erkend. Om dat wel voor elkaar te krijgen, gebruikt UN Habitat het Social Tenure Domain Model (STDM). Dit is ontwikkeld door ITC (Universiteit Twente), TU Delft en Kadaster. Het is onder meer getest in Kenia.

De Verenigde Naties dragen het belang van landregistratie wereldwijd uit. Zekerheid van eigendom is de basis voor het opbouwen van welvaart. Het STDM-model is een set regels voor het uniform vastleggen van de verbinding tussen een persoon en een stuk land. Dat helpt om zekerheid te krijgen. UN Habitat heeft het model vertaald naar software voor het inventariseren van informele landrechten. Deze informatie wordt dan gebuikt voor omzetting naar formele eigendomsrechten.

Testgebied: Nairobi Kenia

Het model is onder meer getest in de informele nederzetting ‘Mashimoni’ in Nairobi in Kenia. De leefomstandigheden in de zeer dichtbevolkte wijk zijn slecht. Bewoners worden geconfronteerd met problemen zoals brand, gebrekkige infrastructuur en gezondheid. Daarnaast dreigt uitzetting, soms met harde hand; oorzaak is een nabijgelegen Business Center met een hoge grondwaarde. Bij interne twisten om grond en grondgebruik geldt het ‘recht van de sterkste’.

Gemeenschap zelf aan de slag

Om de problemen aan te pakken, vormde de gemeenschap in 2010 een bewonersvereniging. Een eerste globale inventarisatie van mensen en land volgde. Op basis daarvan lukte het de gemeenschap bij het Ministry of Lands het gebruiksrecht op het land te krijgen. Vervolgens werden gegevens over sloppen en gebruikers verzameld, gecontroleerd en gedigitaliseerd met behulp van het model. Met het model zijn bewijzen verzameld over grondbezit en de legitimiteit daarvan.

Registratie brengt vooruitgang

Door de registratie kunnen huisuitzettingen nu worden voorkomen. Conflicten in geval van dubbele of driedubbele verkoop van de sloppen zijn sterk verminderd. De gegevens worden ook gebruikt voor aanleg van nutsvoorzieningen en sanitaire voorzieningen, zoals de installatie van openbare toiletten en het verwijderen van een open riool. Op basis van deze ervaring wil de Keniaanse regering het STDM-model voor het vastleggen van landrechten nu ook op andere plekken inzetten. Om te beginnen in 25 andere sloppenwijken.