Een halve loopbaan in één ruilverkaveling

Vroeger duurden ruilverkavelingen lang, heel lang. Meer dan de helft van je loopbaan aan één project werken, dat overkwam twee oud-Kadaster-medewerkers uit Zuid-Holland. Toch was het niet saai, want “landinrichting is zó afwisselend”.

Kennis van de streek

Mister Flakkee werd Hans Maljaars wel genoemd. Twintig jaar lang, van 1981 tot 2001, werkte hij namens het Kadaster aan de ruilverkaveling Flakkee. Het was een groot project, zo’n 15.000 hectare. In dit akkerbouwgebied speelde kortweg de volgende problematiek: te veel water, te veel wegen en te veel kavels. De ruilverkaveling heeft deze problemen opgelost. En daarbij zijn ook enkele honderden hectares natuur en een rijksweg gerealiseerd.

Hans’ collega Ad Kleiberg werkte van 1966 tot 2009 bij het Kadaster. 25 van deze 43 jaar besteedde hij aan de ruilverkaveling Vijfheerenlanden, een uitgestrekt veenweidegebied met boerderijen in lintbebouwing en een grote natuurwaarde. “Als iemand mij belde, wist ik precies wie het was en welke grond hij had.” Hans beaamt dat. “Als je kennis van de streek hebt, laat je je niet makkelijk in de maling nemen. Ik sprak het dialect, dat scheelt ook.”

Bij de mensen thuis

Ad en Hans zijn het over veel dingen eens, maar op één punt verschilde hun aanpak. “Ik kwam eigenlijk nooit bij de mensen thuis”, zegt Hans. “Voor een gesprek liet ik ze altijd naar het ruilverkavelingsbureau komen. Als je bij een boer thuis gaat praten en de buurman ziet dat, dan denkt die al gauw dat je de ander bevoordeelt. Dat wilde ik altijd vermijden.”

Ad ging juist vaak naar de grondeigenaren en -gebruikers toe om de situatie ter plekke te bekijken. Soms trof hij dan mensen, die duidelijk lieten blijken dat zij het niet met de plannen eens waren. Bij één rechthebbende parkeerde Ad altijd de auto met de neus naar de weg. “Om makkelijk en snel weg te kunnen rijden als zij boos werd.”

Eerlijk proces

Grootschalige plannen zoals Flakkee en Vijfheerenlanden zijn ‘niet meer van deze tijd’. Ze duren te lang. En de verplichte deelname van de eigenaren aan het ruilproces ligt gevoelig. Maar juist over dit aspect zijn Ad en Hans zeer te spreken. Hans: “Vrijwillige kavelruil is een prachtig instrument, maar een verplichte variant is soms toch nodig om echt iets voor elkaar te krijgen voor de streek. Voor de agrariërs, voor de natuur, voor de waterbeheersing en voor de ontsluiting. ” Wettelijke herverkaveling vinden zij ook een heel eerlijk proces. Een ruilplan op basis van wensen en de mogelijkheid om hiertegen bezwaren (‘zienswijzen’ in modern jargon) in te dienen.

Boeiend

De beide Kadaster-pensionado’s vatten hun landinrichtingswerk samen in een aantal one-liners. En die hebben eigenlijk nog niets aan actualiteit verloren.

Ad: “Landinrichting heeft heel veel betekend voor de streek. Een impuls voor de agrariërs en voor de natuur.”
Hans: “Vertrouwen winnen bij de rechthebbenden, dan kun je zó veel doen.”
Ad: “Wij werden gezien als onpartijdig. Geen mening geven, maar wel feiten en opties bieden.”
Hans: “Zo boeiend, het spel met mensen.”
Ad: “Veertig jaar bij het Kadaster klinkt lang. Maar landinrichting is zó afwisselend.”

Bronnen/toelichting:

  • Ruilverkaveling Vijfheerenlanden : De klus is geklaard – L. Rijtema, Landinrichtingscommissie Vijfheerenlanden (2004)
  • Ruilverkaveling Flakkee : Een boeiende puzzel – Dienst Landelijk Gebied (2001)
  • Flakkee ligt op het Zuidhollandse eiland Goeree-Overflakkee. Vijfheerenlanden ligt in ook in Zuid-Holland, ongeveer tussen Vianen en Gorinchem.

Lees ook;

Hoe herverkavelen boeren hielp na de Watersnoodramp
De kracht van herverkaveling toonde zich op belangrijke momenten. Zoals na de watersnoodramp van 1 februari 1953.

Henk Haan: van boerenzoon tot verkavel-expert
Henk Haan was de afgelopen 50 jaar belangenbehartiger en commissievoorzitter bij vele Overijsselse grondruilprojecten.

Geen woorden maar daden na bombardement Rotterdam 1940
Na het bombardement kreeg Rotterdam-centrum een geheel vernieuwd stratenplan. De bouwgronden werden via ruil verdeeld en toegewezen.

Eerste ruilverkaveling in 1916 op Ameland
100 jaar geleden bestond de landbouwgrond op Ameland uit onhandig kleine stukjes. Grondruil loste de problemen op. En verdubbelde de productiviteit.